Ông Minh, 52 tuổi, sống ở vùng Woodville cách trung tâm thành phố Adelaide (Nam Úc - SA) khoảng 10 cây số về phía Tây và Tây Bắc - vùng được báo chí gọi vui là “khu nhà người Việt của Adelaide" - kể rằng mùa Đông
năm nay có gì đó… sai sai. “Sáng nào cũng nghe hàng xóm ho như đồng ca,” ông nói, “mà lạ cái, người đi chích ngừa lại ít hơn năm ngoái.”
Câu chuyện của ông Minh không phải cá biệt. Theo Báo cáo Giám sát Hô hấp Quốc gia của Australian Centre for Disease Control, mùa đông 2026 chứng kiến sự gia tăng mạnh của cúm mùa và RSV (Respiratory Syncytial Virus – virus hợp bào hô hấp), đặc biệt ở các tiểu bang đông dân như NSW và Victoria. Trong khi đó, tỷ lệ tiêm chủng lại giảm đáng kể so với ba năm trước - tại Nam Úc trên 30% người dân từ 65 tuổi trở lên không chích ngừa (tính đến ngày 14/6 - theo NCIRS).
Dịch bệnh lan tràn: Cúm và RSV đang ở mức nào?
Theo Bộ Y tế, RSV là virus lây lan mạnh qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc chạm vào bề mặt có virus. Nó đặc biệt nguy hiểm với:
• Trẻ dưới 2 tuổi
• Người trên 75 tuổi
• Người có bệnh nền tim, phổi, suy giảm miễn dịch
RSV có thể gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi và làm nặng thêm các bệnh mạn tính.
Trong hai tuần đầu tháng 5, tỷ lệ xét nghiệm dương tính RSV tăng mạnh, trong khi cúm A và B vẫn duy trì mức cao. Các bệnh viện ghi nhận số ca nhập viện tăng rõ rệt ở nhóm người cao tuổi và trẻ nhỏ.
Theo NCIRS, RSV là một trong những nguyên nhân gây nhập viện cao nhất ở người ≥75 tuổi, với tỷ lệ lên đến 194 ca trên 100,000 dân.
Vì sao người Úc lại “lười” chích ngừa hơn năm ngoái?
Theo dữ liệu từ Australian Immunisation Register, tính đến giữa tháng 6/2026, tỷ lệ tiêm vaccine cúm giảm so với cùng kỳ ba năm trước.
Các chuyên gia y tế chỉ ra nhiều nguyên nhân:
• Tâm lý chủ quan sau COVID 19
Nhiều người tin rằng hệ miễn dịch của họ đã “tập thể dục” đủ sau đại dịch.
• Chi phí sinh hoạt tăng
Người dân ưu tiên hóa đơn điện, xăng và thực phẩm hơn là phòng bệnh.
• Thông tin sai lệch trên mạng
Một số bài đăng về tác dụng phụ khiến người dân e dè.
• Thời tiết đầu mùa ấm hơn
Nhiều người tưởng cúm sẽ nhẹ, nhưng thực tế virus lại bùng mạnh vào cuối mùa.
Một bác sĩ ở Woodville Gardens nói dí dỏm:
“Người Úc giờ sợ hóa đơn điện hơn sợ virus.”
Chủng ngừa: Lợi, hại và thời điểm vàng
Theo Australian Immunisation Handbook, vaccine cúm được khuyến nghị cho mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên.
Lợi ích của tiêm ngừa
• Giảm nguy cơ mắc cúm nặng, viêm phổi, nhập viện.
• Giảm lây lan trong cộng đồng.
• Giảm chi phí y tế quốc gia — ước tính mỗi mùa cúm tốn hơn 1.2 tỷ đô cho điều trị và nghỉ việc (theo phân tích kinh tế y tế của Bộ Y tế).
Hạn chế và chống chỉ định
• Người từng bị phản ứng dị ứng nặng (anaphylaxis) với vaccine không nên tiêm.
• Tác dụng phụ nhẹ: đau chỗ tiêm, mệt mỏi, nhức đầu — thường chỉ kéo dài 1–2 ngày.
Thời điểm vàng
Theo Department of Health, nên tiêm từ tháng 4 đến đầu tháng 6, vì hiệu quả bảo vệ cao nhất trong 3–4 tháng đầu sau tiêm.
Ai được miễn phí? Chi phí thực tế của vaccine cúm và RSV
Vaccine cúm – miễn phí cho những ai?
Theo Bộ Y tế, vaccine cúm miễn phí cho:
• Trẻ 6 tháng – dưới 5 tuổi
• Người ≥65 tuổi
• Phụ nữ mang thai
• Người Bản địa và dân đảo Torres Strait (≥6 tháng tuổi)
• Người có bệnh nền nghiêm trọng
Nếu không thuộc diện miễn phí, giá vaccine cúm dao động 15–30 đô/mũi tại nhà thuốc Tây hoặc bác sĩ gia đình (GP).
Vaccine RSV – miễn phí cho nhóm nào?
Theo Bộ Y tế Úc, từ 15/5/2026, vaccine RSV Arexvy® được tài trợ miễn phí cho:
• Người ≥75 tuổi
• Người Bản địa và Torres Strait Islander ≥60 tuổi
Ngoài nhóm này, người dân phải tự chi trả. Theo thông tin từ Bộ Y tế, chi phí thực tế của vaccine RSV:
• Giá thị trường: khoảng 300 đô/mũi.
• Không được hoàn lại qua Medicare nếu không thuộc diện miễn phí.
Đây là lý do chính khiến nhiều người cao tuổi 60–74 (không thuộc nhóm miễn phí) chần chừ.
Tiêm chủng ở đâu?
Theo Bộ Y tế, người dân có thể tiêm tại:
• GP clinics (phòng khám bác sĩ gia đình)
• Pharmacies (Chemist Warehouse, Priceline…)
• Community health centres
• Một số bệnh viện công có chương trình tiêm miễn phí theo lịch hẹn.
• Trẻ dưới 2 tuổi phải tiêm tại GP; trẻ 2–17 tuổi có thể tiêm tại nhà thuốc (tùy tiểu bang).
Mùa đông 2026: Dịch đang ở mức nào?
Theo Australian Respiratory Surveillance Report, từ 4–17/5/2026:
• Tỷ lệ mắc cúm tăng 18% so với tháng 4
• RSV tăng 25%, đặc biệt ở trẻ dưới 5 tuổi
• COVID 19 vẫn hiện diện nhưng thấp hơn năm ngoái
• Tỷ lệ nhập viện vì bệnh hô hấp tăng nhẹ nhưng chưa vượt ngưỡng cảnh báo
Các chuyên gia dự đoán đỉnh dịch sẽ rơi vào tháng 8, tương tự các năm trước đại dịch.
Ông Minh kể lại trải nghiệm đi tiêm ngừa cúm tại một nhà thuốc ở gần nơi cư ngụ:
“Trong phòng chỉ có ba người - một bà cụ, một cô y tá và tôi. Cô y tá nói: ‘Chú là người thứ 12 trong ngày, hôm qua chỉ có 5 người’. Tôi hỏi sao ít vậy, cô cười: ‘Người ta sợ kim hơn sợ cúm’.”
Ông Minh tìm hiểu thêm:
• Vaccine cúm năm nay gồm 3 chủng A và 1 chủng B theo khuyến nghị WHO.
• Vaccine RSV mới được đưa vào chương trình miễn phí từ tháng 5/2026.
• Nhiều người chưa biết hoặc nghĩ chỉ trẻ em mới cần tiêm.
Ông kết luận bằng câu nói mang chất “Việt kiều dí dỏm”: “Ở Úc, người ta sợ bị bệnh nhưng lại ngại phòng bệnh. Còn tôi thì sợ bị vợ la nếu ho suốt đêm.”
Cái giá của sự chủ quan
Theo Bộ Y tế, trung bình mỗi mùa đông, chi phí điều trị cúm và RSV tại bệnh viện công lên tới 400–500 triệu đô.
Theo phân tích của Australian Centre for Disease Control, nếu tỷ lệ tiêm chủng giảm thêm 10%, hệ thống y tế có thể phải gánh thêm:
• 70,000 ca nhập viện
• Thiệt hại kinh tế khoảng 1.5 tỷ đô
Đây là con số khiến các nhà hoạch định chính sách “đau đầu hơn cả virus”.
Cúm không chỉ là chuyện “hắt hơi”
Mùa đông 2026 đang thử thách sức chịu đựng của người Úc. Virus cúm và RSV không phân biệt quốc tịch, nhưng cách mỗi cộng đồng phản ứng lại phản ánh văn hóa và ý thức.
Ông Minh nói trong bài phỏng vấn cuối:
“Tôi nghĩ tiêm ngừa không phải vì sợ bệnh, mà vì muốn sống khỏe để còn đi picnic mùa xuân.”
Một câu nói giản dị, nhưng chứa đựng tinh thần của cả chiến dịch y tế quốc gia: Phòng bệnh không phải là nghĩa vụ — mà là quyền được sống khỏe.
BBT Dân Việt News
