Tối nay, khi ngồi trong phòng khách nhỏ của mình ở Sydney, tôi bật TV như thói quen. Màn hình hiện lên hình ảnh một nữ doanh nhân Úc, mái tóc bạc sang trọng, đang trao tặng 1 triệu đô la Úc cho một bệnh viện nhi đồng. Bà đứng đó, không phô trương, không diễn giải dài dòng—chỉ một nụ cười hiền và lời nói giản dị: “Tôi chỉ muốn các cháu nhỏ được chăm sóc tốt hơn.”

Tôi lặng người. Một triệu đô—một con số mà với tôi, cả đời làm lụng cũng không dám mơ. Nhưng với bà, đó là một phần trách nhiệm của người đã được xã hội trao cho nhiều cơ hội để thành công.

Tôi đổi sang YouTube Việt Nam. Một bản tin hiện ra: một ông giám đốc Việt trao 10 học bổng, mỗi suất 50 triệu đồng, cho 10 em học sinh tốt nghiệp trung học. Tôi mỉm cười. 50 triệu đồng - với nhiều gia đình Việt, đó là cả
một gia tài. Với 10 em học sinh ấy, đó có thể là cánh cửa mở ra một tương lai khác.

Hai hình ảnh, hai đất nước, hai cách cho đi. Nhưng đều đẹp. Đều khiến tôi suy nghĩ: thế nào mới được gọi là “người giàu”? Và người giàu có vai trò gì trong việc làm mạnh một quốc gia?

Người giàu là ai? Ở Việt Nam và ở Úc, định nghĩa khác nhau ra sao?
Tôi bắt đầu tìm hiểu. Ở tuổi 75, tôi không còn chạy theo tiền bạc, nhưng tôi muốn hiểu xã hội mình đang sống, và quê hương mình đã rời xa.

Ở Việt Nam
Theo báo cáo của Knight Frank, để thuộc nhóm 1% giàu nhất Việt Nam, một người cần có tài sản ròng khoảng 160,000 USD (tương đương gần 4 tỉ đồng).

Còn để được xem là người giàu theo chuẩn quốc tế, tức nhóm HNWI (High-Net-Worth Individuals), một người Việt cần có tài sản từ 1 triệu USD trở lên.

Số lượng triệu phú USD tại Việt Nam đang tăng rất nhanh. Năm 2023, Việt Nam có khoảng 19,400 triệu phú USD, gần gấp đôi so với 10 năm trước.

Nếu so với dân số gần 100 triệu người, tỷ lệ này chỉ khoảng 0.02%—một con số nhỏ, nhưng đang tăng mạnh.

Ở Úc
Tôi tìm tiếp về Úc - nơi tôi đã sống hơn 40 năm.

Theo Knight Frank, để thuộc nhóm 1% giàu nhất Úc, một người cần có tài sản ròng khoảng 5.5 triệu USD (tức hơn 8.2 triệu AUD).

Còn theo thống kê toàn cầu, Úc có khoảng 1.9 triệu triệu phú USD vào năm 2025, dự kiến tăng lên 2.3 triệu vào năm 2028.

Với dân số khoảng 26 triệu người, tỷ lệ người giàu ở Úc lên đến 7–8% - cao hơn Việt Nam hàng trăm lần.

Một con số khác khiến tôi suy nghĩ: Úc đứng thứ 3 thế giới về số triệu phú tính theo tỷ lệ dân số, với 85.2 triệu phú trên mỗi 1,000 người trưởng thành.

Điều đó nghĩa là: cứ 12 người lớn ở Úc thì có 1 người là triệu phú USD.

Tôi thở dài. Không phải vì ganh tị, mà vì nhận ra sự khác biệt về nền tảng kinh tế, cơ hội, và mức độ phát triển giữa hai quốc gia.

Nhưng giàu để làm gì? Và giàu như thế nào mới làm mạnh đất nước?
Tôi nhớ lại hình ảnh nữ doanh nhân Úc trên TV. Ở Úc, văn hóa đóng góp cho xã hội đã trở thành một phần của đời sống người giàu.

Họ quyên góp cho bệnh viện, trường học,viện nghiên cứu, quỹ môi trường, quỹ nghệ thuật. Không phải vì họ “thừa tiền”, mà vì họ tin rằng sự thịnh vượng của họ gắn liền với sức khỏe của cộng đồng.

Ở Việt Nam, văn hóa từ thiện cũng rất mạnh, nhưng thường mang tính tự phát, gắn với lòng thương người hơn là một hệ thống bền vững. Những học bổng, những chuyến cứu trợ, những quỹ khuyến học - tất cả đều đáng quý.
Nhưng để tạo ra thay đổi lớn, cần nhiều hơn thế.

Tôi tự hỏi: Nếu người giàu Việt Nam có thể đóng góp theo cách có hệ thống hơn, dài hạn hơn, liệu bộ mặt xã hội có thay đổi mạnh mẽ không?

Sự khác biệt trong cách người giàu đóng góp

Ở Úc
Người giàu Úc thường:
• Lập quỹ từ thiện cá nhân (private foundations)
• Tài trợ nghiên cứu y khoa
• Đóng góp cho các đại học
• Hỗ trợ các chương trình phúc lợi cộng đồng
• Đầu tư vào các dự án môi trường và năng lượng sạch

Những khoản đóng góp này thường rất lớn - từ hàng trăm ngàn đến hàng triệu đô.

Ở Việt Nam
Người giàu Việt Nam thường:
• Trao học bổng
• Tài trợ xây cầu, xây trường
• Hỗ trợ người nghèo, người bệnh
• Đóng góp cho các quỹ xã hội của địa phương

Những đóng góp này mang tính nhân văn sâu sắc, nhưng quy mô thường nhỏ hơn và ít mang tính dài hạn.

“Dân giàu nước mạnh” – câu nói cũ nhưng chưa bao giờ lỗi thời
Tôi ngồi lặng, nghĩ về câu nói ấy. “Dân giàu” không chỉ là có nhiều người giàu, mà là người giàu biết chia sẻ, biết dùng tài sản của mình để tạo ra giá trị chung.

“Nước mạnh” không chỉ là GDP cao, mà là một xã hội nơi trẻ em được chăm sóc tốt, người nghèo có cơ hội vươn lên, và mọi người đều cảm thấy mình thuộc về một cộng đồng tử tế.

Khi người giàu đóng góp, họ không chỉ giúp người khác. Họ đang:
• Xây dựng niềm tin xã hội
• Tạo ra cơ hội cho thế hệ sau
• Giảm bất bình đẳng
• Tăng sức mạnh mềm của quốc gia
• Góp phần định hình văn hóa tử tế

Một triệu đô của nữ doanh nhân Úc có thể cứu sống hàng trăm đứa trẻ. Mười suất học bổng của ông giám đốc Việt có thể thay đổi cuộc đời mười em học sinh. Không có sự đóng góp nào là nhỏ.

Tôi nhìn lại chính mình
Tôi không giàu. Tôi chỉ là một phụ nữ Việt bình thường, sang Úc từ những năm 1980, làm việc trong tiệm nail, rồi tiệm ăn, rồi về hưu.Nhưng tôi hiểu rằng sức mạnh của một quốc gia không chỉ nằm ở những người giàu, mà ở tinh thần chung của toàn dân.
 

Người giàu có thể đóng góp bằng tiền. Người bình thường như tôi có thể đóng góp bằng sự tử tế, bằng cách dạy con cháu biết yêu thương, bằng cách sống đàng hoàng.

Nhưng tôi vẫn mong rằng, một ngày nào đó, Việt Nam sẽ có nhiều người giàu hơn - không chỉ giàu tiền, mà giàu lòng nhân ái. Và họ sẽ dùng sự giàu có ấy để làm đẹp cho quê hương, như cách tôi vừa thấy trên TV ở Úc.

Tôi tắt TV, tắt YouTube, nhưng những hình ảnh ấy vẫn còn trong lòng.

Một triệu đô ở Úc. Năm suất học bổng ở Việt Nam. Hai con số khác nhau, hai bối cảnh khác nhau, nhưng cùng một ý nghĩa: khi người giàu biết cho đi, đất nước sẽ mạnh lên.

Và tôi tin rằng, dù ở Úc hay Việt Nam, lòng tốt vẫn là thứ tài sản quý nhất mà một con người có thể sở hữu và hãnh diện.

Song Ngọc (viết riêng cho Dân Việt News)