Tôi bắt đầu quan tâm đến vàng của Úc từ một buổi chiều đứng trước cửa hàng bán vàng miếng ở Sydney, nơi những thỏi vàng sáng rực nằm im lìm sau lớp kính dày. Giá vàng thế giới mỗi ngày một cao, và tôi tự hỏi: điều gì
đã đưa nước Úc trở thành một trong những quốc gia sản xuất vàng hàng đầu thế giới? Những thỏi vàng này đã đi qua những con đường nào, những tầng đất nào, những bàn tay nào trước khi đến đây? Câu hỏi ấy dẫn tôi vào một hành trình ngược dòng thời gian, trở về những ngày đầu tiên vàng được tìm thấy trên lục địa này.

Lịch sử khai thác vàng tại Úc, theo nhiều tài liệu, bắt đầu từ những năm đầu thế kỷ 19. Một số ghi chép cho rằng vàng đã được phát hiện gần Bathurst (NSW) vào năm 1823, nhưng phải đến năm 1851, khi vàng được tìm thấy tại Ophir ở New South Wales và sau đó tại Ballarat và Bendigo ở Victoria, cơn sốt vàng thực sự bùng nổ. Những dòng người từ khắp nơi trên thế giới đổ về, mang theo hy vọng đổi đời và góp phần làm thay đổi diện mạo kinh tế
– xã hội của thuộc địa Úc thời bấy giờ. Những mỏ vàng lộ thiên, những dòng suối bị đãi cạn, những thị trấn dựng lên rồi tàn lụi – tất cả tạo nên một chương sử đầy biến động. Những hình ảnh về hàng ngàn chiếc nôi đãi vàng hoạt động cùng lúc tại Ballarat năm 1851 vẫn còn được ghi lại trong báo chí đương thời, như một minh chứng cho sự cuồng nhiệt của thời đại ấy.

Khi tôi đọc lại những tư liệu cũ, tôi có cảm giác như nghe được tiếng xẻng, tiếng cuốc, tiếng nước chảy qua máng đãi vàng. Những bức ảnh và tranh vẽ từ thế kỷ 19 – những người thợ mỏ lom khom bên dòng suối, những khu trại tạm bợ, những khuôn mặt lấm lem nhưng ánh mắt sáng rực – khiến tôi hiểu rằng vàng không chỉ là kim loại quý, mà còn là biểu tượng của khát vọng và sự liều lĩnh. Thư viện tiểu bang Victoria lưu giữ vô số hình ảnh và nhật ký của những người đã sống qua thời kỳ ấy, như một kho báu khác dành cho những ai muốn tìm hiểu sâu hơn về lịch sử vàng của Úc.

Từ sau cơn sốt vàng thế kỷ 19, ngành khai thác vàng của Úc dần chuyển mình từ những hoạt động thủ công sang khai thác công nghiệp quy mô lớn. Ngày nay, những mỏ vàng lớn nhất của Úc nằm rải rác khắp các tiểu bang, nhưng tập trung nhiều nhất ở Tây Úc – nơi có những mỏ vàng nổi tiếng như Kalgoorlie, Super Pit, hay các mỏ thuộc vùng Goldfields - Esperance. Những mỏ này được vận hành bởi các tập đoàn khai khoáng lớn, sử dụng công nghệ hiện đại để đào sâu vào lòng đất, xử lý quặng và tinh luyện vàng với độ tinh khiết cao. Dù không còn cảnh tượng đào đãi tự phát như xưa, nhưng sự nhộn nhịp của ngành vàng vẫn hiện diện qua những đoàn xe tải khổng lồ, những nhà máy tuyển quặng và những khu mỏ hoạt động ngày đêm.

Tôi tìm hiểu thêm về sản lượng vàng của Úc và nhận ra rằng nước này luôn nằm trong nhóm các quốc gia sản xuất vàng hàng đầu thế giới. Mỗi năm, Úc khai thác hàng trăm tấn vàng, đóng góp quan trọng vào nền kinh tế quốc gia. Dù con số cụ thể thay đổi theo từng năm và từng mỏ, nhưng vị thế của Úc trong ngành vàng toàn cầu là điều không thể phủ nhận. Những mỏ vàng lớn được quản lý chặt chẽ theo luật tài nguyên của từng tiểu bang, với các yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường, an toàn lao động và phục hồi đất sau khai thác.

Điều khiến tôi tò mò tiếp theo là hành trình của vàng sau khi được khai thác. Vàng được bán ra sao? Ai mua? Và chính phủ thu thuế như thế nào? Câu trả lời hóa ra khá phức tạp. Vàng sau khi được tinh luyện thường được bán cho các tổ chức tài chính, các nhà đầu tư lớn hoặc xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Thuế và phí liên quan đến khai thác vàng được quy định theo luật của từng tiểu bang,bao gồm tiền thuê mỏ, tiền bản quyền (royalties) và các loại thuế doanh nghiệp. Như vậy, mỗi thỏi vàng không chỉ mang giá trị vật chất mà còn là nguồn thu quan trọng cho ngân sách tiểu bang và quốc gia.

Tôi đặc biệt thích thú khi tìm hiểu về các dạng vàng được sản xuất tại Úc. Ngoài vàng thỏi truyền thống, Úc còn nổi tiếng với các đồng tiền vàng tinh xảo do Perth Mint sản xuất. Những đồng tiền này không chỉ có giá trị đầu tư mà còn được xem như tác phẩm nghệ thuật, với hình ảnh kangaroo, thiên nga hay các biểu tượng văn hóa khác. Bên cạnh đó, vàng còn được sản xuất dưới dạng vàng cục (nuggets) – những mảnh vàng tự nhiên được tìm
thấy trong lòng đất, đôi khi có hình dạng kỳ lạ và được giới sưu tầm săn đón. Những khối vàng lớn từng được tìm thấy trong lịch sử Úc vẫn được trưng bày trong các bảo tàng, như một phần ký ức của thời kỳ vàng son.

Thị trường giao dịch vàng tại Úc cũng rất sôi động. Vàng được mua bán qua các sàn giao dịch, các ngân hàng, các cửa hàng vàng bạc và cả các nền tảng trực tuyến. Giá vàng trong nước thường bám sát giá vàng thế giới, nhưng có thể chênh lệch tùy theo chi phí tinh luyện, vận chuyển và nhu cầu thị trường. Điều thú vị là tại Úc, tư nhân hoàn toàn có quyền mua vàng, sở hữu vàng và trữ vàng tại nhà hoặc gửi trong các kho lưu trữ chuyên dụng.

Không có quy định cấm hay hạn chế nghiêm ngặt đối với việc sở hữu vàng vật chất, miễn là việc mua bán tuân thủ các quy định về thuế và chống rửa tiền.

Khi đọc lại những trang sử về vàng, tôi nhận ra rằng vàng không chỉ là một kim loại quý, mà còn là một phần của bản sắc Úc. Từ những ngày đầu tiên người thợ mỏ cầm chiếc nồi đãi vàng bên dòng suối, đến những mỏ vàng hiện đại với công nghệ tiên tiến, vàng đã góp phần định hình kinh tế, văn hóa và cả tâm lý của người dân nơi đây. Những thị trấn khai mỏ, những câu chuyện về vận may bất ngờ, những cuộc di cư lớn – tất cả đều gắn liền với
vàng.

Ngày nay, khi đứng trước một thỏi vàng được tinh luyện hoàn hảo, tôi không chỉ nhìn thấy giá trị thị trường của nó, mà còn thấy cả chiều sâu lịch sử, những giọt mồ hôi, những cuộc phiêu lưu và cả những biến động đã đưa nước Úc trở thành một trong những trung tâm vàng của thế giới. Vàng của Úc, dù ở dạng thỏi, đồng tiền hay cục vàng thô, đều mang trong mình câu chuyện dài của một đất nước rộng lớn, khắc nghiệt nhưng đầy cơ hội.

Và có lẽ, chính điều đó khiến vàng luôn có sức hút kỳ lạ – không chỉ với những nhà đầu tư, mà với bất kỳ ai từng tò mò về hành trình của nó. Khi giá vàng thế giới tiếp tục tăng, khi những thỏi vàng vẫn lặng lẽ nằm trong kho dự trữ hay trong két sắt của ai đó, câu chuyện về vàng của Úc vẫn tiếp tục được viết, từng ngày, từng giờ, trong lòng đất đỏ và trong đời sống của con người nơi đây.

Sản lượng vàng hiện nay tại Úc và đóng góp kinh tế
Tính đến cuối năm 2025, Úc đã sản xuất khoảng 280,000 kg vàng, tương đương 280 tấn vàng nguyên chất trong năm tài chính vừa qua. Dù con số này giảm nhẹ so với mức 284,000 kg của năm 2024, Úc vẫn duy trì vị thế là một trong những quốc gia sản xuất vàng lớn nhất thế giới.

Phần lớn sản lượng vàng đến từ tiểu bang Tây Úc (Western Australia - WA), nơi tập trung các mỏ vàng lớn như:

 • Kalgoorlie Super Pit - một trong những mỏ lộ thiên lớn nhất thế giới, sản xuất hàng chục tấn vàng mỗi năm.
• Boddington - mỏ vàng lớn nhất nước Úc tính theo sản lượng, do tập đoàn Newmont vận hành.
• Telfer và Jundee - các mỏ quan trọng khác tại vùng Pilbara và Goldfields.

Ngoài Tây Úc, các bang như New South Wales, Victoria, và Queensland cũng có các mỏ vàng đang hoạt động,
nhưng sản lượng thấp hơn đáng kể. Victoria, nơi từng là trung tâm của cơn sốt vàng thế kỷ 19, hiện vẫn duy trì một số mỏ nhỏ như Fosterville, nổi tiếng với vàng có độ tinh khiết cao.

Về mặt kinh tế, vàng đang trên đà trở thành ngành xuất khẩu lớn thứ hai của Úc, chỉ sau quặng sắt. Trong năm tài chính 2024-25, giá trị xuất khẩu vàng của Úc đạt 47 tỷ đô la, tăng 42% so với năm trước đó.

Dự báo cho năm 2025-26 cho thấy con số này có thể tăng thêm 28%, đạt 60 tỷ đô la, trước khi ổn định vào năm 2026- 27.

Với mức đóng góp này, vàng chiếm một phần đáng kể trong GDP từ ngành khai khoáng, vốn chiếm khoảng 10%
tổng GDP của Úc. Tuy nhiên, riêng vàng không được tách biệt rõ trong thống kê GDP toàn quốc, mà thường được gộp chung vào nhóm “khai khoáng và tài nguyên”. Dù vậy, với giá trị xuất khẩu lên tới hàng chục tỷ đô la, vàng rõ ràng là một trụ cột kinh tế quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh giá vàng thế giới tăng cao.
BBT Dân Việt News