Tôi sang Úc từ cái thời mà người ta còn gọi điện thoại bằng thẻ cào, internet thì kêu “tít tít” như con dế mắc mưa. Tính ra cũng phải “donkey years” rồi – hay như người Việt mình nói là “từ đời tám hoánh”. Ấy vậy mà đến giờ, tôi vẫn chưa hết ngạc nhiên về cái sự kỳ quặc, dễ thương và đôi khi… khó đỡ của tiếng lóng Úc.
Tôi vốn là người mê ngôn ngữ. Hồi còn ở Việt Nam, nghe ai nói “Đồ thỏ đế”, “Xạo ke”, “Chém gió”, “Cà khịa” là tôi khoái lắm. Sang Úc, tưởng đâu tiếng Anh là tiếng Anh, ai dè nó cũng lắm trò. Người Úc nói tiếng Anh mà như… nói tiếng Úc. Nhiều lúc tôi nghe mà tưởng họ đang nói tiếng nào đó ở… Amazon.
- Cú sốc đầu tiên: “Arvo” là cái quái gì?
Ngày đầu đi làm ở Úc, ông đồng nghiệp bảo: “Let’s catch up this arvo.”
Tôi đứng hình. Arvo là ai? Làm sao bắt nó? Có phải con vật không? Hay là tên 1 loại bia?
Hóa ra arvo = afternoon.
Người Úc thích rút ngắn mọi thứ, như thể họ đang chạy đua với thời gian.
• Breakfast → brekky
• Mosquito → mozzie
• Service station → servo
• Sunglasses → sunnies
Tôi nghe mà muốn xỉu. Người Việt mình rút ngắn kiểu “đi wc”, “đi net”, “đi nhậu”, còn người Úc thì rút ngắn đến mức… không còn nhận ra nguyên bản.
- Tiếng lóng - cái chất keo kết dính con người
Tôi nhận ra một điều: tiếng lóng là thứ giúp người ta gần nhau hơn.
Ở Việt Nam, bạn bè gặp nhau là:
• “Ê, hôm qua mày chém gió hơi mạnh nha.”
• “Đừng có xạo ke, tao biết tỏng.”
• “Thằng đó lầy lắm, né ra.”
Ở Úc cũng vậy, chỉ khác là họ dùng từ khác:
• “Stop talking it up, mate.”
• “Don’t bullshit me.”
• “He’s a real menace.”
Cái cảm giác dùng slang nó thân mật lắm. Nó giống như bạn đang nói thứ ngôn ngữ “người trong nhà”. Không cần trang trọng, không cần kiểu cách. Chỉ cần một câu slang đúng chỗ là cả đám phá lên cười.
- Khi tiếng lóng trở thành… cứu tinh
Có lần tôi đi mua xe cũ. Ông bán xe nói:
“Mate, this car is mint.”
Tôi tưởng ông ấy nói xe có mùi bạc hà. Tôi còn hỏi lại:
“Mint? Like… chewing gum?”
Ông ấy cười muốn sặc:
“No mate, mint means perfect condition.”
À, hóa ra “mint” = “xịn sò”, “ngon lành cành đào”.
Cũng như ở Việt Nam, bạn khen cái điện thoại: “Xịn sò ghê ha.”
Ở Úc, họ nói: “It’s mint, mate.” Nhờ học slang, tôi tránh được cảnh hiểu lầm tai hại. Chứ thử tưởng tượng tôi trả lời:
“Tôi không thích xe mùi bạc hà.”
Thì chắc ông bán xe sẽ nghĩ tôi bị… nutty (khùng khùng).
- Tiếng lóng và sự khác biệt văn hóa
Người Việt dùng slang nhiều khi để châm biếm:
• “Đú đởn”
• “Chảnh chọe”
• “Đầu gấu”
• “Cà tưng”
Còn người Úc dùng slang để giảm mức độ nghiêm trọng của câu nói. Ví dụ:
• “It’s cactus.” → Không phải cây xương rồng, mà là “toang rồi”.
• “He’s gone troppo.” → Không phải đi du lịch vùng nhiệt đới, mà là “hành xử điên rồ”.
• “That’s dodgy.” → Không phải đồ rẻ tiền, mà là “nguy hiểm, không đáng tin”.
Người Úc có cái kiểu hài hước rất… Úc. Họ nói chuyện như thể mọi thứ đều có thể đem ra đùa được. Còn người Việt thì hài theo kiểu “cà khịa”, “bựa”, “xàm”.
- Thành thị – nơi slang nở rộ
Tôi sống ở Sydney, nơi mà slang mọc lên như nấm sau mưa. Đi ra đường nghe:
• “Good on ya!”
• “No worries!”
• “Too easy!”
• “Bloody oath!”
Còn ở Việt Nam, về Sài Gòn là nghe:
• “Trời ơi, xỉu up xỉu down.”
• “Quạo nha.”
• “Chill phết.”
• “Căng đét.”
Slang thành thị luôn nhanh, mạnh, và lan như virus.
- Giới nào dùng slang nhiều nhất?
Tôi để ý:
• Giới trẻ: dùng nhiều nhất, sáng tạo nhất.
• Giới lao động Úc: dùng slang như hơi thở.
• Giới văn phòng: dùng slang để bớt căng thẳng.
• Giới lớn tuổi: dùng slang truyền thống, kiểu “fair dinkum”, “bloody oath”.
Còn ở Việt Nam:
• Người trẻ: “đu trend”, “toang”, “xịn sò”.
• Người lớn tuổi: “thỏ đế”, “ba xạo”, “dở hơi”.
Slang không phân biệt giàu nghèo, học cao hay học ít. Nó chỉ phân biệt… ai vui tính hơn.
- Những tiếng lóng khiến tôi bật cười
Dưới đây là vài từ tôi thích nhất, vì nó vừa buồn cười vừa dễ thương:
Úc → Việt
• Donkey years → Từ đời tám hoánh
• Cactus → Toang
• Maggot → Xỉn bí tỉ
• Stoked → Bao phê
• Rip-off → Chém giá
• Knackered → Hết xăng
• Sweet as → Ngon lành
• Taking the piss → Cà khịa
• Show pony → Làm màu
• Nuffy → Dở hơi
Việt → Úc
• Chém gió → Talking it up
• Xạo ke → Bullshit
• Lầy → Menace
• Đú trend → Jump on the bandwagon
• Đầu gấu → Thug
• Bựa → Dodgy
• Ngáo → Spaced out
• Cà tưng → Nutty
• Chảnh → Up oneself
• Gà → No-hoper
Tôi vẫn nhớ như in cái ngày tôi nhận ra rằng: Ở Úc, tiếng Anh không phải tiếng Anh. Nó là tiếng… Úc.
Và cũng từ ngày đó, tôi bắt đầu chuỗi ngày quê độ liên hoàn, đủ để viết thành một cuốn sách dày cộp. Nhưng thôi, kể vài chuyện tiêu biểu cho bạn nghe, kẻo kể hết thì tôi lại bị gọi là “talking it up” (chém gió) mất.
• “Bring a plate” – và tôi mang… cái đĩa trống
Hồi mới sang, công ty tổ chức tiệc cuối năm. Cô HR gửi email: "Everyone please bring a plate.”
Tôi nghĩ: “Dễ mà. Mang cái đĩa thì mang cái đĩa. Ở Việt Nam mình đi ăn tiệc đâu ai bắt mang đồ ăn, cùng lắm mang cái bụng đói.”
Thế là tôi hí hửng mang theo một cái đĩa sứ trắng tinh, còn cẩn thận bọc giấy chống bể.
Đến nơi, tôi thấy ai cũng mang đồ ăn: người thì salad, người thì bánh, người thì BBQ.
Còn tôi… đứng ôm cái đĩa trống trơn như tượng đài của sự ngây thơ.
Cả phòng cười muốn xỉu. Tôi thì đỏ mặt như cà chua chín.
Hóa ra “bring a plate” = mang đồ ăn để chia sẻ, không phải mang cái đĩa.
Từ đó, mỗi lần ai nói “bring a plate”, tôi lại nhớ đến cái đĩa oan nghiệt ấy.
• “I’m stuffed” – và tôi tưởng anh ấy… no bụng
Một lần khác, ông đồng nghiệp bước vào phòng, mặt mày bí xị:
“Mate, I’m stuffed.”
Tôi hỏi lại: “You ate too much?”
Ông ấy nhìn tôi như nhìn sinh vật lạ:
“No mate, it means I’m exhausted.”
À, hóa ra stuffed = mệt lử, hết xăng, chứ không phải “ăn no muốn bung nút quần”.
Tôi gật gù, ghi vào sổ tay kinh nghiệm sống ở Úc:
“Stuffed = hết pin. Full = no bụng. Stuffed full = chắc chết.”
• “Let’s hit the road” – và tôi tưởng phải… đánh đường
Một lần đi du lịch cùng nhóm bạn Úc, anh bạn nói: “Alright, let’s hit the road.”
Tôi nhìn xuống mặt đường, nghĩ bụng:
“Đánh cái gì? Đường có làm gì mình đâu.”
Tôi còn hỏi: “Hit bằng tay hay bằng chân?”
Cả nhóm cười như được mùa. Tôi thì chỉ muốn độn thổ.
Hóa ra hit the road = lên đường, không phải đánh đường.
Từ đó, mỗi lần nghe ai nói câu này, tôi lại nhớ đến hình ảnh mình đứng giữa bãi đậu xe, tay nắm lại, chuẩn bị… đấm mặt đường.
• “You’re a legend!” – và tôi tưởng họ gọi tôi… huyền thoại thật
Một lần tôi giúp đồng nghiệp sửa máy in.
Ông ấy reo lên: “You’re a legend, mate!”
Tôi đứng hình.
“Ủa? Tôi chỉ bấm nút reset thôi mà thành huyền thoại luôn?”
Tôi còn ngại ngùng đáp: “No no, I’m not a legend.”
Ông ấy cười: “It just means thank you, mate.”
À, hóa ra legend = người tốt bụng, làm việc giúp người khác, chứ không phải “nhân vật vĩ đại được ghi vào sử sách”.
Từ đó, mỗi lần ai gọi tôi “legend”, tôi chỉ cười nhẹ, không còn tưởng mình là Lý Tiểu Long phiên bản IT nữa.
• “It’s pissing down” – và tôi tưởng ai đó… tè xuống
Một buổi chiều mưa tầm tã, anh bạn Úc nhìn ra cửa sổ rồi nói:
“It’s pissing down out there!”
Tôi giật mình: “Who’s pissing? Where?”
Anh ấy cười lăn: “No mate, it means it’s raining heavily.”
À, hóa ra pissing down = mưa như trút nước, không phải ai đó đang… xả lũ từ trên trời.
Tôi thở phào. Trời mưa thôi, không có chuyện gì mất vệ sinh cả.
• “I’ll shout you” – và tôi tưởng bị… la mắng
Một lần đi uống bia, anh bạn nói: “I’ll shout you this round.”
Tôi hoảng hồn: “Why shout at me? What did I do?”
Anh ấy cười muốn sặc bia: “Shout = pay for you.”
À, hóa ra shout = bao, không phải “la hét”.
Từ đó, mỗi lần ai nói “I’ll shout you”, tôi vui như mở cờ trong bụng. Bao thì ai mà không thích.
Sau mấy chục năm sống ở Úc, tôi nhận ra một điều giản dị: Ngôn ngữ không chỉ để giao tiếp. Nó để kết nối.
Nếu có điều gì tôi học được sau bao năm sống giữa hai nền văn hóa, thì đó là:
• Ngôn ngữ không chỉ là từ ngữ
• Tiếng lóng không chỉ là trò đùa
• Hiểu lầm không chỉ là tai nạn
Tất cả đều là cầu nối — đôi khi lắc lư, đôi khi xiêu vẹo, nhưng luôn dẫn ta đến gần nhau hơn.
Người Việt và người Úc có thể khác nhau về cách nói, cách nghĩ, cách đùa, nhưng khi cả hai cùng bật cười vì một câu nói sai, một từ hiểu nhầm, hay một slang dùng trật lất… thì khoảng cách giữa hai nền văn hóa bỗng thu
nhỏ lại chỉ còn bằng một tiếng cười chung. Và đó, với tôi, chính là điều đẹp nhất.
BBT Dân Việt News
