Tôi tới Hà Lan vào cuối tháng Tư, đúng ngay dịp người ta chuẩn bị mừng King’s Day – Koningsdag, ngày sinh nhật Quốc vương Willem‑Alexander. Nghe nói lễ này có truyền thống từ cuối thế kỷ 19, hồi còn mừng sinh nhật
các đời nữ hoàng. Tới năm 2014, khi ông Willem‑Alexander lên ngôi, người ta đổi thành King’s Day và giữ ngày 27 tháng 4 làm quốc lễ. Tôi thì chỉ nghe sơ vậy thôi, chứ tới nơi rồi mới thấy: trời ơi, người Hà Lan họ mừng lễ mà
dễ thương, vui vẻ và… chịu chơi hết biết.

- Buổi sáng cam rực rỡ
Sáng đó tôi mở cửa khách sạn, ngay giữa lòng thu đô Amsterdam, bước ra, tưởng mình đi lộn vô phim hoạt hình. Cam từ đầu đường tới cuối phố. Người ta mặc áo cam, đội nón cam, đeo kính cam, thậm chí có ông còn sơn râu màu cam. Tôi đứng ngó mà cười muốn xỉu. Một chị người Hà Lan đi ngang thấy tôi tròn mắt, bèn cười tươi:
“It’s King’s Day!” – nói xong còn chìa cho tôi cái vòng hoa màu cam để đeo cho “đúng điệu”.

Tôi nghĩ bụng: “Ờ, thôi mình cũng nhập gia tùy tục”, rồi đeo vô, tự nhiên thấy mình trẻ lại chục tuổi.

- Chợ trời – nơi người Hà Lan bộc lộ cái duyên ngầm
Đi thêm chút nữa là tới vrijmarkt – chợ trời, một nét đặc trưng của King’s Day. Theo truyền thống, ngày này ai cũng được phép bày bán đồ cũ ngoài đường mà không cần xin phép. Tôi đi dọc mấy con phố ở Amsterdam, trời ơi, đúng nghĩa “có gì bán nấy”.

Có bé gái bán mấy con thú nhồi bông cũ, giá 1 euro mà còn tặng kèm nụ cười rạng rỡ. Có ông chú bày nguyên bộ sưu tập đĩa nhạc từ thập niên 70, mở nhạc ABBA nghe rộn ràng. Có cô bán bánh tự làm, nhìn hơi méo mó nhưng thơm phức. Tôi mua một cái bánh táo, cô chủ nói: “Homemade, madam!” – tôi ăn thử, ừ, đúng là homemade thiệt, nhưng ngon theo kiểu chân chất.

Điều làm tôi thích nhất là không khí gia đình. Cha mẹ trải tấm bạt dưới đất, con cái ngồi bán đồ chơi cũ, ông bà thì ngồi ghế xếp uống cà phê nhìn tụi nhỏ. Tôi thấy cảnh đó mà nhớ Việt Nam mình hồi xưa, mấy dịp Tết cả nhà quây quần, ai cũng có việc để làm.

- Dọc bờ kênh – nơi âm nhạc và tiếng cười hòa vào nhau
Tôi đi tới khu kênh đào thì… ôi thôi, thuyền bè đông như hội. Người ta trang trí thuyền bằng cờ cam, bóng cam, hoa cam. Nhạc bật ầm ầm, nhưng không phải kiểu ồn ào khó chịu, mà vui như mấy đám cưới miền Tây.

Có nhóm thanh niên nhảy múa trên thuyền, có nhóm thì ngồi uống bia, có nhóm chỉ đơn giản nằm dài phơi nắng. Người trên bờ vẫy người dưới thuyền, người dưới thuyền vẫy người trên bờ, ai cũng cười, ai cũng vui. Tôi đứng
nhìn mà thấy lòng mình nhẹ hẳn, giống như được “tắm” trong năng lượng tích cực.

Một anh chàng trẻ thấy tôi chụp hình, bèn la lớn: “Happy King’s Day!” rồi giơ ly bia lên. Tôi cũng giơ tay đáp lại, dù trong tay chỉ có chai nước suối. Nhưng mà vui, vui kiểu rất… Hà Lan: tự do mà không hỗn, náo nhiệt mà không xô bồ.

- Người Hà Lan – thực tế nhưng biết tận hưởng
Tôi từng nghe nói người Hà Lan thực tế, ít màu mè. Nhưng hôm đó, tôi thấy họ vui hết mình, mà vẫn giữ được sự trật tự đặc trưng. Không ai chen lấn, không ai cãi vã. Rác thì có, nhưng lát sau là có đội dọn liền. Trẻ con chơi trò nhảy bao bố, kéo co, thảy vòng; người lớn thì uống bia, nghe nhạc sống, nhảy múa ngoài đường.

Tôi để ý thấy nhiều người lớn tuổi cũng tham gia. Có bà cụ tóc bạc phơ, mặc áo cam, đạp xe giữa dòng người đông đúc mà vẫn cười tươi. Tôi nhìn mà thương ghê. Ở tuổi đó, người ta vẫn giữ được tinh thần trẻ trung, vẫn hòa mình vào cộng đồng. Tôi nghĩ: “Mai mốt mình về, chắc cũng phải tập vui kiểu này mới được.”

- Một buổi chiều đầy nắng và tiếng hát
Tới chiều, nắng vàng trải xuống khắp thành phố. Tôi ngồi ở công viên Vondelpark, nơi người ta tụ tập chơi nhạc, diễn kịch, múa hát. Có nhóm trẻ chơi violin, có nhóm đánh trống, có nhóm hát mấy bài dân ca Hà Lan nghe lạ tai mà dễ thương.

Tôi ngồi trên bãi cỏ, ăn miếng bánh mì kẹp cá trích – món đặc sản Hà Lan – rồi nhìn dòng người qua lại. Có đôi tình nhân nắm tay nhau, có gia đình dắt chó đi dạo, có mấy đứa nhỏ chạy tung tăng. Tôi thấy cuộc sống ở đây sao mà bình yên, nhẹ nhàng, không vội vã.

- Niềm tự hào của người Hà Lan
King’s Day không chỉ là ngày vui chơi. Nó là biểu tượng của sự đoàn kết, là dịp để người Hà Lan nhắc nhau rằng họ thuộc về một cộng đồng, một lịch sử, một nền văn hóa. Tôi đọc trong tài liệu du lịch thấy người ta gọi đây là “ngày tự do trong khuôn khổ” – ai cũng được vui hết mình, nhưng vẫn tôn trọng nhau và tôn trọng không gian chung.

Tôi hỏi một chị người Hà Lan: “Sao mọi người thích King’s Day vậy?”

Chị cười hiền: “Vì đây là ngày chúng tôi cảm thấy mình thật sự là người Hà Lan.”

Nghe câu đó, tự nhiên tôi thấy xúc động. Mỗi dân tộc đều có một ngày để tự hào, để nhớ về cội nguồn. Người Hà Lan chọn ngày sinh nhật vua – một biểu tượng của sự ổn định và truyền thống – để gắn kết nhau.

- Buổi tối – khi thành phố hóa thành sân khấu
Tối xuống, Amsterdam lên đèn. Nhạc vẫn vang, người vẫn đông, nhưng không khí trở nên ấm áp hơn. Tôi đi dọc bờ kênh, thấy ánh đèn phản chiếu xuống mặt nước lấp lánh. Mấy quán bar mở cửa, người ta tụ tập uống bia, trò
chuyện, cười đùa.

Tôi ghé một quán nhỏ, gọi ly cacao nóng. Cô phục vụ hỏi tôi có thích lễ hội không. Tôi nói: “Tôi thích lắm. Vui mà ấm áp.” Cô cười: “That’s King’s Day.”

- Thật là 1 ngày để nhớ
Khi tôi trở về khách sạn, chân mỏi rã rời nhưng lòng thì nhẹ tênh. Tôi nghĩ: “Nếu ai hỏi Hà Lan đẹp nhất lúc nào, tôi sẽ nói: đẹp nhất vào King’s Day.”

Không phải vì cảnh sắc – dù cảnh đẹp thiệt. Không phải vì đồ ăn – dù bánh táo với cá trích cũng ngon.
Mà vì con người.

Vì nụ cười, vì sự thân thiện, vì tinh thần cộng đồng, vì cái màu cam rực rỡ mà ấm áp. Tôi – một người phụ nữ Việt miền Nam ngoài năm mươi nhưng sinh sống tại Úc – đã tìm thấy ở Hà Lan một ngày lễ không chỉ để xem, mà để cảm.

Và tôi tin, ai tới đây đúng dịp King’s Day cũng sẽ mang về một kỷ niệm khó quên như tôi.

BBT Dân Việt News