Buổi sáng ở Sydney, 7 giờ rưỡi, ánh nắng xiên qua những tòa nhà kính, phản chiếu lên dòng người đang đổ về ga Town Hall. Trong dòng người ấy, có một điều thú vị: ai cũng cúi đầu. Không phải cúi để buộc dây giày, không phải cúi để tránh gió, mà cúi để nhìn vào chiếc điện thoại đang sáng rực như một ngọn đèn dẫn đường.
Một cô gái trẻ vừa đi vừa lướtTikTok, tai nghe cắm chặt, miệng mấp máy theo nhạc. Một chú trung niên mặc vest, tay trái cầm cà phê, tay phải bấm bấm màn hình với tốc độ của một tay chơi piano. Một cậu học sinh đeo ba lô, mắt dán vào màn hình đến mức suýt đâm vào cột biển báo.
Cảnh tượng ấy lặp lại ở mọi thành phố: Sài Gòn, Adelaide, Hà Nội, New York. Như thể cả nhân loại đang tham
gia một nghi lễ chung — nghi lễ “dí mắt vào điện thoại”.
- Những con số biết nói: mở điện thoại bao nhiêu lần, chạm bao nhiêu cái?
Trong phóng sự này, tôi gặp Minh - một nhân viên văn phòng 32 tuổi, sống ở Bankstown. Minh tự nhận mình “không nghiện điện thoại”, chỉ dùng “khi cần thiết”. Nhưng khi tôi hỏi “một ngày mở điện thoại bao nhiêu lần?”, Minh cười: “Chắc 10 lần? 15 lần? Cùng lắm 20.”
Tôi đưa Minh xem số liệu từ Reviews.org (2023): người Mỹ mở điện thoại 96 lần/ngày.
Rồi số liệu từ Exploding Topics (2024): trung bình toàn cầu 58 lần/ ngày.
Và số liệu riêng của Úc: 80–10 lần/ngày tùy nhóm tuổi (Reviews.org Australia, 2024).
Minh im lặng. Rồi mở điện thoại…để kiể m tra xem mình có ứng dụng theo dõi thời gian sử dụng hay không.
Nhưng đó mới chỉ là “số lần mở”.
Còn “số lần chạm” thì sao?
Tôi kể Minh nghe về nghiên cứu của Dscout (2016):
• Người dùng trung bình: 2,617 lần chạm/ngày
• Người dùng nặng: 5,427 lần/ngày
Minh trợn mắt: “Ủa sao mà chạm tới hai ngàn sáu trăm lần được?”
Tôi giải thích: mỗi lần vuốt, mỗi lần gõ, mỗi lần nhấn giữ đều được tính. Một phiên lướt TikTok 10 phút có thể
tạo ra 200–300 lần chạm. Một cuộc chat Messenger 15 phút có thể tạo ra 150–250 lần chạm. Một buổi chơi
game nhẹ nhàng cũng dễ dàng vượt 500 lần chạm.
Minh gật gù:
“Ờ… chắc tôi thuộc nhóm nặng.”
- Tai nạn giao thông: khi một tin nhắn đổi bằng mạng sống
Tôi theo chân đội tuần tra giao thông ở Parramatta trong một buổi chiều thứ Sáu. Chỉ trong 20 phút đứng ở giao lộ Church Street, tôi thấy:
• Một người đàn ông vừa lái xe vừa đọc email.
• Một cô gái dừng đèn đỏ nhưng mắt không rời màn hình.
• Một thanh niên chạy xe máy giao hàng, tay trái giữ điện thoại, tay phải điều khiển xe.
Một sĩ quan nói với tôi:
“Chỉ cần rời mắt khỏi đường 2 giây là nguy cơ tai nạn tăng gấp đôi.” (Theo Finder, 2026)
Tại Úc, 22% tai nạn giao thông liên quan đến việc dùng điện thoại (Sleep Society, 2025).
Nghiên cứu của CARRS-Q cho thấy nguy cơ tai nạn tăng 3.6 lần khi dùng điện thoại lúc lái xe (Mozo, 2024).
Riêng Queensland, mỗi năm có 29 người chết và 1,284 người bị thương nặng vì xao nhãng (Finder, 2026).
Một tin nhắn “Anh đang tới” có thể khiến bạn… không bao giờ tới nơi.
- Thị giác xuống cấp: khi đôi mắt không còn là đôi mắt
Tôi gặp Bác sĩ Nhãn khoa tại một phòng khám ở Cabramatta. Bác sĩ nói: “Ngày nào tôi cũng gặp bệnh nhân bị khô mắt, mờ mắt, nhức đầu vì dùng điện thoại quá nhiều.”
Theo nghiên cứu của Patel (2025), khi nhìn vào màn hình, tần suất chớp mắt giảm 60%.
Một nghiên cứu khác cho thấy người dùng chỉ chớp mắt 1/3 mức bình thường khi đọc trên điện thoại (Biology Insights, 2026).
Ánh sáng xanh còn làm chậm sản xuất melatonin 90 phút, gây rối loạn giấc ngủ (Worldmetrics, 2026).
Bác sĩ Nhãn khoa kể: “Có người than đau đầu, mất ngủ, mỏi cổ. Tôi hỏi dùng điện thoại bao lâu mỗi ngày, họ nói ‘chắc 1–2 tiếng’. Nhưng khi mở thống kê trong máy, con số là 6 tiếng rưỡi.”
Điện thoại không chỉ “hút” thời gian - nó hút luôn đôi mắt.
- Tác động tâm lý: chiếc điện thoại như cái vòng kim cô
Tôi đến thăm một trường trung học ở Fairfield vào giờ ra chơi. Điều thú vị là: sân trường yên bình hơn tôi tưởng. Không còn cảnh học sinh tụm năm tụm ba cắm mặt vào màn hình — vì đơn giản là điện thoại đã bị cấm hoàn toàn trong khuôn viên trường, theo quy định mới áp dụng trên toàn bang NSW. Nhưng điều đó không có nghĩa là
học sinh… không nghĩ đến điện thoại.
Một em lớp 9 nói với tôi:
“Tụi em không được dùng trong trường, nhưng cứ ra khỏi cổng là ai cũng mở điện thoại liền. Giống như bị nhịn cả buổi vậy.”
Một em khác cười:
“Em để điện thoại trong ba lô mà cứ thấy… nhớ nó.”
Cấm sử dụng điện thoại không xóa được thói quen - nó chỉ tạm thời “đóng băng” nó lại. Và khi tan học, thói quen ấy bật dậy mạnh mẽ hơn.
Theo Psychology Today (2026), người dùng kiểm tra điện thoại 85 lần/ ngày, tạo ra “vòng lặp phần thưởng” khiến não liên tục tìm kiếm thông báo mới.
Một số thống kê đáng suy nghĩ:
• 59% cảm thấy căng thẳng vì luôn phải kết nối (Worldmetrics, 2026)
• 40% lo âu khi xa điện thoại
• 30% thanh thiếu niên tự nhận “nghiện” điện thoại
• 1/5 người dùng mắc nomophobia - nỗi sợ không có điện thoại bên cạnh
Điện thoại không cần reo - chỉ cần nằm đó là đã gây phân tâm.
- Chi tiêu cho điện thoại: khoản “đầu tư” không hề nhỏ
Tôi gặp chị Hường, một bà mẹ hai con ở Liverpool. Chị kể: “Mỗi lần Apple ra máy mới là con trai tôi lại nói ‘Mẹ ơi, cái này cần cho học tập’.Mà học tập gì không biết, toàn chơi game.”
Tại Úc, chi tiêu cho dịch vụ kỹ thuật số tăng 10%, đạt 63 đô/tháng (Red Search, 2025).
Cộng thêm:
• Giá điện thoại mới
• Phụ kiện
• Ốp lưng
• Gói dữ liệu
• Ứng dụng trả phí
• Dịch vụ streaming
…thì smartphone trở thành một khoản chi tiêu không hề nhỏ.
- Những bất tiện đời thường: chuyện nhỏ nhưng phiền toái
Không phải tai nạn nào cũng nghiêm trọng. Nhiều khi chỉ là những “tai nạn đời thường”:
• Quên nồi cá kho trên bếp vì mải xem video
• Đụng cột đèn khi vừa đi vừa nhắn tin
• Bữa cơm gia đình bị gián đoạn bởi tiếng “ting”
• Trễ deadline vì “lướt một chút thôi”
• Mất ngủ vì “coi thêm clip cuối rồi ngủ”
Tôi từng chứng kiến một anh chàng ở Circular Quay vừa đi vừa nhắn tin,kết quả là… đâm thẳng vào một chú
hải âu đang đứng ăn khoai tây chiên.
Hải âu bay lên, khoai tây rớt xuống, anh chàng giật mình, điện thoại rơi xuống đất. Một khoảnh khắc hỗn loạn chỉ vì một tin nhắn.
- Chúng ta có thể làm gì?
Không ai bảo bạn phải bỏ điện thoại. Nhưng ta có thể:
• Áp dụng quy tắc 20-20-20 cho mắt
• Để điện thoại ngoài tầm với khi lái xe
• Tắt thông báo không cần thiết • Đặt giờ “không màn hình” trong ngày
• Dùng ứng dụng theo dõi thời gian sử dụng
Điện thoại là công cụ - không phải ông chủ.
Khi tôi rời ga Town Hall vào buổi chiều, dòng người vẫn cúi đầu như buổi sáng. Những ngón tay vẫn lướt, những đôi mắt vẫn dán vào màn hình. Thế giới ngoài kia vẫn đẹp, vẫn rộng lớn, vẫn đầy âm thanh và màu sắc - nhưng nhiều người không nhìn thấy, vì đang bận nhìn vào một thế giới nhỏ hơn, sáng hơn, và… gây nghiện hơn.
Câu hỏi không phải là “Có nên dùng điện thoại hay không?”
Mà là “Ta có đang sống hay chỉ đang lướt ?”
BBT Dân Việt News
