Mặc dù mấy ngày nay mưa liên tục ở nhiều nơi trên đất Úc, nhưng tại miền nam nước Úc, lượng mưa trong ba tháng đầu năm đã rơi xuống mức thấp nhất từng được ghi nhận. Weatherzone ghi nhận rằng các khu vực ở Nam Úc, tây nam Victoria và tây bắc Tasmania đều chạm mức “thấp kỷ lục” về lượng mưa. Điều này đồng nghĩa với việc đất nứt toác, hồ chứa cạn đáy và đồng cỏ không còn đủ sức nuôi đàn gia súc.

Ở thị trấn Orroroo thuộc miền bắc Nam Úc, bụi đỏ bay mù trời, che kín cả bầu trời và buộc trẻ em phải ở trong nhà khi những cơn gió mạnh cuốn bụi từ những cánh đồng khô cháy. Người dân nơi đây mô tả cảnh tượng như “một bức tranh tận thế”, khi đất đai không còn khả năng giữ ẩm và mỗi cơn gió lại mang theo nỗi lo mất trắng.

NHỮNG VÙNG CHỊU ẢNH HƯỞNG NẶNG NỀ NHẤT

- Nam Úc (South Australia)
Miền bắc và vùng trung tâm Nam Úc đang trải qua tình trạng khô hạn kéo dài. Orroroo chỉ là một ví dụ thu nhỏ của tình trạng chung: đất đai bạc màu, bụi mù và đồng cỏ chết cháy. Nhiều nông trại chăn nuôi cừu và bò phải bán bớt đàn vì không còn đủ thức ăn và nước uống.

- Victoria
Các vùng tây nam và miền trung Victoria đang đối mặt với lượng mưa thấp kỷ lục. Nhiều hồ chứa chỉ còn dưới 20% dung tích, khiến nông dân trồng lúa mì, lúa mạch và cải dầu phải cắt giảm diện tích gieo trồng. Một số nông dân cho biết họ chưa từng thấy đất khô đến mức “không thể cắm nổi cái xẻng xuống”.

- Tasmania
Tây bắc Tasmania – nơi vốn được xem là “vựa rau củ” của Úc – cũng không thoát khỏi đợt hạn hán. Những cánh đồng khoai tây và cà rốt bị ảnh hưởng nặng, sản lượng giảm mạnh do thiếu nước tưới.

- New South Wales
Dù không phải toàn bang đều chịu hạn, nhiều vùng nội địa NSW vẫn đang trong tình trạng thiếu nước trầm trọng. Các trang trại bò thịt và cừu phải mua thức ăn bổ sung với giá cao, trong khi đồng cỏ không thể phục hồi do nhiệt độ tăng và mưa ít.

THIỆT HẠI KINH TẾ: DOANH THU GIẢM, CHI PHÍ TĂNG VỌT
Hạn hán không chỉ làm giảm năng suất mà còn kéo theo hàng loạt chi phí bất ngờ:
• Chi phí thức ăn chăn nuôi tăng mạnh: Khi đồng cỏ chết khô, nông dân phải mua cỏ khô và thức ăn viên với giá cao hơn bình thường từ 30–50%.
• Chi phí vận chuyển nước: Nhiều nông trại phải thuê xe bồn chở nước, mỗi chuyến có thể tốn hàng nghìn đô la.
• Giảm sản lượng mùa vụ: Theo các mô hình dự báo của AADI (Australian Agricultural Drought Indicators), hạn hán làm giảm đáng kể năng suất cây trồng mùa đông và mùa hè, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu.
• Sức khỏe đàn gia súc suy giảm: Gia súc thiếu nước và thức ăn dẫn đến giảm trọng lượng, giảm giá trị thương phẩm.

Nhiều nông dân cho biết doanh thu năm 2025 có thể giảm từ 40% đến 70% tùy khu vực, đặc biệt là những nơi không có hệ thống tưới tiêu chủ động.

SỰ HỖ TRỢ TỪ CHÍNH PHỦ: CÓ NHƯNG CHƯA ĐỦ
Chính phủ liên bang và các tiểu bang đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ, bao gồm:
• Khoản vay lãi suất thấp cho nông dân chịu hạn
• Trợ cấp chi phí vận chuyển thức ăn và nước
• Hỗ trợ sức khỏe tinh thần cho nông dân và gia đình
• Đầu tư vào hệ thống dự báo và mô hình hóa hạn hán như AADI

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia và nông dân cho rằng các biện pháp này vẫn mang tính “chữa cháy”, chưa đủ để giúp họ vượt qua những đợt hạn hán ngày càng nghiêm trọng do biến đổi khí hậu. Một số ý kiến cho rằng Úc cần một mô hình hỗ trợ dài hạn hơn, thay vì chỉ phản ứng khi hạn hán xảy ra.

TÂM TRẠNG NGƯỜI NÔNG DÂN: GIỮA KIÊN CƯỜNG VÀ TUYỆT VỌNG
Trong bối cảnh hạn hán kéo dài, nhiều nông dân đang phải đối mặt với những câu hỏi đau lòng:
• Có nên bán bớt đàn gia súc để giảm chi phí?
• Có nên vay thêm tiền dù chưa chắc có khả năng trả?
• Có nên tiếp tục bám trụ hay rời bỏ nông trại để tìm việc ở thành phố?

Một số gia đình đã tính đến chuyện rời bỏ nông nghiệp – nghề mà họ gắn bó qua nhiều thế hệ – để chuyển đến thành phố tìm việc ổn định hơn. Những người khác vẫn cố gắng bám trụ, hy vọng vào một mùa mưa mới, dù biết rằng hy vọng ấy ngày càng mong manh.

Một lớp đời sống khác – thầm lặng nhưng sâu sắc – đang diễn ra song song với những con số thiệt hại và những cánh đồng nứt nẻ: đời sống tinh thần của người nông dân Úc trong hạn hán. Đó là nơi những lo toan, kiệt sức và hy vọng mong manh va đập vào nhau mỗi ngày, tạo nên một bức tranh cảm xúc phức tạp hơn bất kỳ báo cáo khí
tượng nào có thể mô tả.

ĐỜI SỐNG TINH THẦN GIỮA HẠN HÁN: NHỮNG VẾT NỨT KHÔNG NHÌN THẤY
Trong nhiều cộng đồng nông nghiệp, hạn hán không chỉ làm khô đất mà còn làm khô cả niềm tin. Người nông dân Úc vốn quen với sự khắc nghiệt của thiên nhiên, nhưng những năm gần đây, khi hạn hán kéo dài hơn, dữ dội hơn và khó dự đoán hơn, sức chịu đựng tinh thần của họ bị thử thách đến mức chưa từng có.

Nhiều người mô tả cảm giác mỗi sáng thức dậy đều giống nhau: mở cửa ra là gió nóng, bụi đỏ và những con vật gầy rộc đang cố tìm chút cỏ sót lại. Cảm giác bất lực ấy lặp đi lặp lại, ngày này qua ngày khác, khiến họ rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài. Một số người nói rằng họ cảm thấy như “mình đang thất bại với chính mảnh đất của tổ tiên”, dù họ biết rõ rằng thiên nhiên mới là người quyết định.

Trong các cuộc phỏng vấn của Hiệp hội Nông dân Quốc gia (NFF), nhiều nông dân chia sẻ rằng điều khiến họ kiệt quệ nhất không phải là mất mùa hay nợ nần, mà là cảm giác bị mắc kẹt: không thể bỏ nghề vì đó là di sản gia đình, nhưng cũng không thể tiếp tục vì chi phí và rủi ro quá lớn. Cảm giác “không có lối thoát” ấy khiến nhiều người rơi vào trạng thái lo âu mãn tính, mất ngủ, thậm chí trầm cảm.

SỰ CÔ ĐƠN CỦA NGHỀ NÔNG
Nông nghiệp vốn là nghề cô độc. Khi hạn hán xảy ra, sự cô độc ấy càng sâu sắc hơn. Những buổi họp mặt cộng đồng thưa dần vì ai cũng bận xoay xở với trang trại của mình. Những cuộc trò chuyện vốn là nơi để chia sẻ kinh nghiệm và động viên nhau giờ trở thành những lời thở dài, những câu hỏi không ai trả lời được: “Bao giờ mới có mưa?”, “Liệu năm sau có khá hơn không?”.

Nhiều gia đình nông dân phải sống cách xa thị trấn hàng chục cây số, khiến việc tiếp cận dịch vụ hỗ trợ tinh thần trở nên khó khăn. Một số người thừa nhận rằng họ không dám nói ra nỗi buồn của mình vì sợ bị xem là yếu đuối. Trong văn hóa nông thôn Úc, sự kiên cường là phẩm chất được tôn trọng, nhưng chính điều đó đôi khi khiến họ
không dám tìm kiếm sự giúp đỡ.

NHỮNG TIA SÁNG NHỎ TRONG BÓNG TỐI
Dù vậy, trong bức tranh u ám ấy vẫn có những điểm sáng. Nhiều tổ chức cộng đồng, hội nông dân và chính quyền địa phương đã mở các chương trình hỗ trợ tinh thần, từ đường dây tư vấn đến các buổi gặp mặt cộng đồng nhằm giảm bớt sự cô đơn. Một số thị trấn tổ chức “cuộc họp cà phê sáng thứ Sáu”, nơi mọi người có thể đến chỉ để trò chuyện, không bàn chuyện mùa màng, không nói về nợ nần – chỉ để nhắc nhau rằng họ không đơn độc.

Nhiều nông dân cũng tìm thấy sức mạnh trong gia đình. Những đứa trẻ phụ giúp cha mẹ cho gia súc uống nước, những người vợ chồng động viên nhau mỗi tối, những người hàng xóm chia sẻ từng kiện cỏ khô – tất cả tạo nên một mạng lưới nâng đỡ tinh thần mà không một chính sách nào có thể thay thế.

Trong sâu thẳm, điều khiến nhiều nông dân day dứt nhất không phải là câu hỏi “làm sao để sống sót qua mùa hạn này”, mà là “liệu mình có còn đủ sức để tiếp tục thêm một mùa nữa không?”. Đó là câu hỏi không ai muốn đối mặt, nhưng lại hiện diện trong mọi bữa cơm, mọi đêm mất ngủ, mọi lần nhìn lên bầu trời không một gợn mây. Đã xem ngành nông là… nghiệp, dù khổ cách mấy nông dân Úc vẫn không thể bỏ nông trại của mình! 

BBT Dân Việt News