Có lẽ ít có câu chuyện nào gần gũi với người Việt ở Úc hơn câu chuyện đi làm.

Người mới sang đi làm để trả tiền thuê nhà. Người có gia đình đi làm để nuôi con. Người lớn tuổi đi làm vì
muốn có thêm thu nhập. Người đã khá giả đôi khi vẫn đi làm vì không quen ngồi không.

Và phía sau mỗi tờ payslip là một câu chuyện.

Có người từng rửa chén trong nhà hàng. Có người làm cleaning từ sáng sớm. Có người đứng hàng giờ trong dây chuyền sản xuất. Có người lái xe giao hàng, làm xây dựng, chăm sóc người già, làm nail, bán hàng, văn phòng, kỹ thuật hoặc mở một cửa tiệm nhỏ.

Nhiều người trong số họ bắt đầu từ con số gần như bằng không.

TỪ ĐÔI TAY ĐẾN MỘT CUỘC SỐNG MỚI

Người Việt sang Úc ở những thời điểm khác nhau, bằng những con đường khác nhau. Nhưng một điểm
chung dễ nhận thấy là: đi làm trở thành một trong những cách nhanh nhất để hòa nhập vào đời sống mới.

Tiếng Anh chưa giỏi thì học qua công việc.

Chưa biết luật lệ thì học qua payslip (giấy lương).

Chưa hiểu cách vận hành của một nơi làm việc Úc thì học qua những ngày đầu lóng ngóng.

Có người ngày đầu đi làm, ông chủ nói một câu rất đơn giản nhưng họ không hiểu. Không dám hỏi lại, họ
cứ đứng nhìn người khác làm rồi bắt chước.

Một tuần sau, họ đã hiểu.

Một tháng sau, họ làm được.

Một năm sau, họ chỉ lại cho người mới.

Đó chính là một phần của hành trình hội nhập.

Nhưng hành trình ấy không phải lúc nào cũng đẹp.

NHỮNG NGƯỜI CÓ BẰNG CẤP CŨNG PHẢI BẮT ĐẦU LẠI

Nói đến người Việt đi làm ở Úc mà chỉ nhắc đến những công việc tay chân thì vẫn chưa đủ.

Trong cộng đồng người Việt có những kỹ sư, bác sĩ, dược sĩ, giáo viên, kế toán, kiến trúc sư, chuyên viên IT, tài chính, nghiên cứu, quản lý và doanh nhân.

Họ cũng đi làm.

Và đôi khi, con đường đi làm của họ lại có một loại mồ hôi khác: mồ hôi của việc bắt đầu lại.

Một người từng có bằng đại học, từng làm chuyên môn nhiều năm, sang Úc có thể phải học thêm để được công nhận bằng cấp. Một giáo viên có thể phải làm công việc khác trong thời gian chờ hoàn tất thủ tục chuyên môn. Một kỹ sư có kinh nghiệm có thể phải học lại những quy định và tiêu chuẩn của Úc.

Không phải vì họ không có khả năng. Mà vì mỗi quốc gia có hệ thống bằng cấp, tiêu chuẩn nghề nghiệp và cách vận hành riêng.

Có người mất vài năm để trở lại đúng ngành nghề. Có người chọn một con đường khác và xây dựng sự nghiệp mới từ đầu.

Vì thế, phía sau chữ “đi làm” đôi khi không chỉ là sức của đôi tay. Đó còn là kiến thức, kinh nghiệm và cả một quá trình chứng minh lại năng lực của chính mình.

Một người từng có một cái tên đẹp trên danh thiếp ở quê nhà, sang Úc có thể phải chấp nhận một thời gian không ai biết mình là ai.

Điều ấy không dễ dàng.

Nhưng nhiều người đã học được một điều: không có công việc lương thiện nào làm giảm giá trị của một con người.

NHỮNG GIỌT MỒ HÔI KHÔNG CÓ TRONG GIẤY LƯƠNG

Một người đi làm có thể được trả $30, $50, $100 hay nhiều hơn nữa cho một giờ, nhưng điều đó không nói hết giá trị của công việc.

Một người làm bếp có thể đứng suốt tám tiếng.

Một người cleaning có thể bắt đầu khi thành phố còn chưa thức dậy.

Một người làm warehouse có thể nâng, kéo, đẩy hàng trăm lần trong ngày.

Một người chăm sóc người già vừa chăm người khác vừa chịu áp lực tinh thần.

Một tài xế ngồi nhiều giờ trên đường nhưng đầu óc lúc nào cũng phải tỉnh táo.

Một nhân viên văn phòng hay người làm nghề chuyên môn có thể không bê vác nặng nhưng chịu áp lực về thời hạn, trách nhiệm, khách hàng và những quyết định liên quan đến công việc.

Đằng sau tiền lương là sức khỏe, thời gian, sự xa nhà và đôi khi là cả những giấc mơ bị trì hoãn.

Có những người Việt đã dành 20, 30 năm cuộc đời để làm việc ở Úc.

Con cái lớn lên.

Nhà cửa trả hết.

Một ngày họ nhìn lại mới thấy: mình đã dành phần lớn tuổi trẻ cho công việc.

NHƯNG CÔNG VIỆC CŨNG CHO TA RẤT NHIỀU

Không nên chỉ nhìn việc làm bằng mồ hôi.

Công việc cho người mới sang cơ hội học tiếng Anh, có thêm bạn bè, hiểu xã hội Úc và có sự tự tin.

Quan trọng hơn, công việc cho nhiều người cảm giác mình đang xây dựng cuộc sống bằng chính đôi tay, kiến thức và khả năng của mình.

Một người từng làm kitchen hand có thể trở thành chủ nhà hàng.

Một người từng làm cleaner có thể mở công ty cleaning.

Một công nhân xây dựng có thể trở thành builder.

Một người có bằng cấp từ Việt Nam có thể mất nhiều năm nhưng cuối cùng tìm được chỗ đứng trong ngành nghề của mình tại Úc.

Con đường ấy không phải ai cũng đi được, nhưng nó cho thấy một điều: người Việt sang Úc không chỉ đi tìm
việc; nhiều người đã dùng công việc để tạo dựng một cuộc đời mới.

BIẾT QUYỀN CỦA MÌNH CŨNG LÀ MỘT CÁCH TỰ BẢO VỆ

Ngày nay, người lao động Việt Nam có nhiều phương tiện để tìm hiểu quyền lợi hơn thế hệ trước.

Fair Work Ombudsman nhấn mạnh rằng người lao động di trú và người có visa làm việc tại Úc vẫn có các quyền và sự bảo vệ theo luật lao động. Mức lương tối thiểu và điều kiện cụ thể phụ thuộc vào công việc, award hoặc enterprise agreement áp dụng.

Từ ngày 1/7/2026, National Minimum Wage đối với người lao động từ 21 tuổi trở lên không thuộc award hoặc enterprise agreement là $26.44/giờ; mức casual tương ứng là $33.05/giờ, đã gồm 25% casual loading. Tuy nhiên, nhiều ngành nghề có award riêng nên không thể chỉ lấy con số này để tính cho mọi công việc.

Vì vậy, người đi làm cần biết mình thuộc award nào, được trả bao nhiêu, có penalty rate hay overtime không, có annual leave, sick leave, superannuation và những quyền lợi nào khác.

Đối với người có chuyên môn, cũng cần biết bằng cấp của mình được công nhận đến đâu, nghề có cần đăng ký hành nghề hay không và cần bổ sung chứng chỉ gì.

Đừng ngại hỏi.

Ở một đất nước mới, hỏi không phải là yếu kém. Hỏi đúng lúc đôi khi giúp ta tránh được một vòng đường rất dài.

MỘT ĐỜI NGƯỜI, BAO NHIÊU GIỜ LÀM VIỆC?

Có lẽ Labour Day là dịp thích hợp để mỗi chúng ta ngồi xuống và tự hỏi:

Mình đã làm việc bao nhiêu năm?

Đã đổi bao nhiêu công việc?

Đã học lại bao nhiêu điều?

Đã đánh đổi bao nhiêu buổi tối với gia đình?

Đã bỏ qua bao nhiêu lần đau lưng, đau vai, mất ngủ vì nghĩ rằng “ráng thêm chút nữa”?

Và sau bao nhiêu năm sống ở Úc, mình đã trở thành người như thế nào qua công việc của mình?

Có người trưởng thành từ một căn bếp nóng.

Có người trưởng thành sau tay lái.

Có người trưởng thành trên công trường.

Có người trưởng thành trong lớp học, bệnh viện, văn phòng, phòng thí nghiệm hay trước màn hình máy tính.

Có người trưởng thành bằng những năm tháng học lại nghề.

Có người trưởng thành bằng việc xây dựng một doanh nghiệp từ một cửa tiệm rất nhỏ.

Tất cả đều là những con đường lao động.

Lao động là điều đáng quý.

Nhưng sức khỏe cũng đáng quý.

Gia đình cũng đáng quý.

Kiến thức cũng đáng quý.

Và phẩm giá của người lao động càng đáng quý.

Một xã hội văn minh không chỉ hỏi người lao động kiếm được bao nhiêu tiền. Xã hội ấy còn phải hỏi họ có được đối xử công bằng hay không, công việc có cho họ cơ hội phát triển hay không, và sau những năm tháng làm việc, họ còn đủ sức khỏe để tận hưởng cuộc sống hay không.

Ngày Labour Day, có lẽ điều đáng nói nhất không phải là “chúng ta làm được bao nhiêu”, mà là:

Sau bao nhiêu năm làm việc, chúng ta còn giữ được bao nhiêu sức khỏe, bao nhiêu niềm vui, bao nhiêu kiến thức đã tích lũy và bao nhiêu thời gian cho những người mình thương?

Bởi đi làm không chỉ là chuyện kiếm sống.

Đó còn là cách một con người học một xã hội mới, tìm một chỗ đứng, giữ phẩm giá, nuôi gia đình và đôi khi bắt đầu lại chính cuộc đời mình.

Đó mới là hành trình dài nhất của một đời người.

BBT Dân Việt News