Coles: Khi giảm giá trở thành 1 nghệ thuật… pháp lý
Nếu có giải thưởng nào dành cho “vở kịch kinh điển của ngành bán lẻ Úc”, thì phiên tòa giữa ACCC và Coles khai màn ngày 16/2 chắc chắn sẽ là ứng viên sáng giá. Một bên là cơ quan giám sát cạnh tranh quốc gia – ACCC – với gương mặt nghiêm nghị của người gác cổng thị trường. Bên kia là Coles – gã khổng lồ siêu thị với nụ cười thân thiện, tay cầm bảng giá đỏ rực và bài hát “Down Down, prices are down” ngân nga trong đầu mọi khách hàng lâu hơn mức lành mạnh.
Nhưng lần này, ACCC cho rằng bài hát ấy không còn vui nữa. Họ cáo buộc Coles đã “lên giá rồi lại hạ xuống” để
tạo cảm giác giảm giá, biến những “khuyến mãi” thành ảo ảnh. Một kiểu ảo thuật giá cả mà nếu đúng như cáo
buộc, thì Houdini cũng phải gật gù.
Nguyên nhân: Khi “giảm giá” không thực sự giảm
Theo cáo buộc của ACCC, Coles đã tăng giá hàng trăm sản phẩm – từ thức ăn cho chó mèo đến các mặt hàng thiết yếu – trước khi hạ xuống và quảng cáo như một đợt giảm giá hấp dẫn.
Nói cách khác, nếu một gói đồ ăn cho chó vốn 10 đô, Coles có thể tăng lên 12 đô, rồi “giảm” xuống 10.50 đô và gọi đó là “special”. Khách hàng nhìn thấy bảng giá đỏ, trái tim rộn ràng, ví tiền mở ra… nhưng thực chất họ đang trả nhiều hơn mức trước đó.
ACCC gọi đây là hành vi “utterly misleading” – hoàn toàn gây hiểu lầm. Luật sư của ACCC thậm chí còn hỏi thẳng:
“Tại sao lại nói với khách hàng rằng giá đang giảm, khi thực tế không phải vậy?”
Câu hỏi ấy, nếu được đưa vào sách giáo khoa marketing, chắc sẽ nằm ở chương “Những điều không nên làm”.
Uẩn khúc: Chiến lược hay chiêu trò?
ACCC cho rằng đây không phải là sự nhầm lẫn hay lỗi hệ thống. Họ mô tả đó là một chiến dịch “có kế hoạch” nhằm khiến khách hàng tin rằng họ đang được lợi.
Hơn 200–245 sản phẩm bị cáo buộc dính vào “ảo giác giảm giá” này trong giai đoạn từ 2022 đến 2023.
Điều đáng nói là Coles đã thu về lợi nhuận hơn 1 tỷ đô trong bối cảnh người dân đang vật lộn với chi phí sinh hoạt tăng cao.
Trong mắt nhiều người, điều này khiến câu chuyện trở nên… khó nuốt hơn cả bánh mì hết hạn.
Coles biện minh thế nào?
Coles phủ nhận toàn bộ cáo buộc.
Họ cho rằng:
• Giá tăng là do nhà cung cấp chịu áplực chi phí, buộc họ phải điều chỉnh.
• Các chương trình giảm giá vẫn mang lại lợi ích thực sự cho khách hàng.
• Họ không hề có ý định đánh lừa ai; mọi thay đổi giá đều có lý do hợp lý.
Nói cách khác, Coles cho rằng họ chỉ là “nạn nhân của hoàn cảnh”, còn ACCC thì lại nghĩ Coles là “đạo diễn
của cả vở kịch”.
Khách hàng: Thiệt hay lợi?
Đây là câu hỏi khiến cộng đồng tranh luận sôi nổi.
- Nếu ACCC đúng
Khách hàng đã bị dẫn dụ bởi bảng giá đỏ và bài hát “Down Down”, trả nhiều hơn mà tưởng mình tiết kiệm.
Một kiểu “giảm giá” mà ví tiền thì mỏng đi, còn cảm giác chiến thắng thì… ảo.
- Nếu Coles đúng
Khách hàng vẫn được hưởng giá thấp hơn so với mức giá mà nhà cung cấp buộc phải tăng. Tức là Coles đã cố gắng “gồng mình” để giữ giá thấp nhất có thể.
Nhưng dù theo kịch bản nào, cảm giác chung của người tiêu dùng vẫn là:
“Tôi không biết mình đang được giảm giá thật hay đang bị giảm niềm tin.”
Nếu Coles thua kiện: Án phạt sẽ ra sao?
Theo luật cạnh tranh Úc, mức phạt cho hành vi gây hiểu lầm có thể lên tới:
• Hàng chục triệu đô, hoặc
• Một phần trăm doanh thu, tùy mức nào cao hơn.
Với một tập đoàn như Coles, con số này có thể rất lớn.
Và nếu tòa xác định đây là hành vi có hệ thống, mức phạt có thể trở thành một thông điệp răn đe mạnh mẽ cho
toàn ngành bán lẻ.
Như một số chuyên gia bình luận:
“Nếu Coles thua, đây sẽ là vụ án định hình lại cách siêu thị quảng cáo giá cả tại Úc.”
Cộng đồng nói gì?
Trên mạng xã hội, người dân chia thành nhiều phe:
• Phe hoài nghi: “Tôi biết mà, làm gì có chuyện giảm giá thật. Siêu thị chỉ đổi vị trí bảng giá thôi.”
• Phe mỉa mai: “Down Down? Ừ thì giá xuống… nhưng xuống từ mức mà chính họ vừa nâng lên.”
• Phe thực dụng: “Miễn có giảm vài đồng là tôi mua. Tôi không có thời gian điều tra lịch sử giá.”
• Phe phẫn nộ: “Trong lúc chúng tôi phải tính từng đồng, họ lại chơi trò ảo thuật giá cả.”
Dù đứng ở phe nào, ai cũng đồng ý rằng vụ kiện này là một phép thử cho sự minh bạch của ngành bán lẻ.
Một phiên tòa, nhiều bài học
Vụ ACCC kiện Coles không chỉ là chuyện vài bảng giá đỏ.
Nó là câu chuyện về:
• Niềm tin của người tiêu dùng
• Trách nhiệm của doanh nghiệp lớn
• Sự minh bạch trong thị trường
• Và cách mà một bài hát quảng cáo có thể trở thành bằng chứng trước tòa
Trong 10 ngày xét xử, Coles sẽ phải chứng minh rằng họ không cố tình “vẽ ra” những đợt giảm giá. Còn ACCC sẽ phải chứng minh rằng đây không chỉ là sai sót, mà là một chiến dịch có chủ đích.
Dù kết quả ra sao, vụ kiện này đã khiến người dân Úc nhìn lại thói quen mua sắm của mình – và có lẽ lần tới
khi nghe bài “Down Down”, họ sẽ tự hỏi:
“Giá xuống thật… hay chỉ là xuống trong trí tưởng tượng?”
Người Sydney
(viết riêng cho Dân Việt News)
