Sydney Harbour với Opera House và Harbour Bridge - hai biểu tượng thường được dùng để nhận diện Sydney, nhưng cũng chỉ là “cánh cửa” đầu tiên để bước vào thành phố.

Với nhiều thành phố nổi tiếng, chỉ Sydney nhìn từ phía sau những biểu tượng cần một biểu tượng là đủ để người ta nhận ra. Paris có tháp Eiffel, New York có tượng Nữ thần Tự do, Rome có Colosseum. Còn Sydney, chỉ cần vài nét trắng cong của Opera House, một vòm thép khổng lồ của Harbour Bridge và mặt nước xanh của Sydney Harbour, người ta gần như đã có thể gọi đúng tên thành phố. “Nhưng nếu chỉ nhìn Sydney qua ba biểu tượng ấy, có lẽ chúng ta mới chỉ nhìn thấy gương mặt trang điểm đẹp nhất của thành phố.”

Đằng sau lớp trang điểm ấy là một Sydney rất đời thường: người đi làm xuống bến phà buổi sáng, những quán café mở cửa khi phố còn ngái ngủ, trẻ em chơi trong công viên, người già ngồi trò chuyện dưới bóng cây, những khu chợ cuối tuần và những con đường dân cư yên tĩnh nơi người ta sống chứ không phải “check-in”. Sydney, hóa ra, không chỉ là một tấm bưu thiếp đẹp mà là một thành phố có nhịp thở.

Sydney Harbour: đẹp nhất khi không đứng trước Opera House

Sydney Harbour nổi tiếng đến mức đôi khi chính sự nổi tiếng ấy che mất điều quan trọng nhất: đây trước hết là một không gian sống. Opera House nằm bên bờ nước, Harbour Bridge bắc qua cảng, nhưng giữa hai biểu tượng ấy là bến phà, công viên, đường đi bộ, khu dân cư và những khoảng không gian công cộng mà người Sydney sử dụng mỗi ngày.

Một chuyến phà từ Circular Quay đi Manly, với du khách là một hành trình ngắm cảnh, còn với nhiều người Sydney chỉ là… đi làm. Cái thú vị nằm ở chỗ: một phương tiện giao thông công cộng lại đồng thời trở thành một phần của trải nghiệm đô thị. Từ trên phà, thành phố lùi lại phía sau, Opera House không còn là nơi phải đứng trước để chụp ảnh, Harbour Bridge không còn là “background”, mà chỉ là một phần cảnh quan người dân đi qua mỗi ngày.

Đó là một cách quy hoạch rất đáng suy nghĩ: giao thông không đối lập với trải nghiệm sống. Nếu bến phà nối được khu dân cư, nếu đường đi bộ nối tiếp công viên và bãi biển, thì việc di chuyển tự nó đã trở thành một phần của đời sống, chứ không phải đoạn quảng cáo chen giữa chương trình chính.

Rời trung tâm, Sydney bắt đầu kể chuyện khác

Rời khỏi khu Opera House – Harbour Bridge, Sydney đổi giọng. Ở Bondi, người ta không đến chỉ để chứng minh “tôi đã tới đây” bằng một tấm ảnh. Người ta đến để bơi, lướt sóng, chạy bộ, đi bộ dọc bờ biển, uống café, ăn trưa, gặp bạn bè, hoặc đơn giản là ngồi nhìn biển.

Điều thú vị không phải Bondi đẹp đến đâu, mà là cách người ta dùng Bondi. Bãi biển không chỉ dành cho khách du lịch, công viên không chỉ để ngắm, đường đi bộ không chỉ dành cho người tập thể dục. Không gian công cộng được biến thành phòng khách ngoài trời của cộng đồng: trải một tấm khăn, vài hộp thức ăn, một chai nước, trẻ con chạy quanh - thế là thành một buổi picnic.
 

Bondi - không gian biển, thể thao, picnic và sinh hoạt cộng đồng của người Sydney.
 

Manly lại là một phiên bản khác của Sydney: từ Manly Wharf, người ta đi bộ qua The Corso ra biển, hai bên là quán ăn, café, pub, cửa hàng văn hóa biển, chợ cuối tuần, rồi những bãi biển nhỏ, tuyến đi bộ, khu yên tĩnh hơn. Mỗi khu vực có đời sống riêng, nhưng tất cả vẫn là Sydney—một thành phố không cần một “trung tâm duy nhất” để chứng minh mình quan trọng.

Đi xa hơn về phía tây, Parramatta nhắc ta rằng Sydney không chỉ là thành phố của biển. Ở đây có lịch sử, công viên, thương mại, cư dân đa văn hóa và một nhịp sống rất khác. Parramatta Park không chỉ là một mảng xanh, mà là “sân sau” của cộng đồng, nơi lịch sử, vườn hoa, đường xe đạp, khu vui chơi cùng tồn tại. Sydney vì thế không chỉ là đường chân trời nhìn ra biển, mà còn là những cộng đồng sống sâu trong đất liền.

Người Sydney sống ngoài trời

Một trong những điều dễ nhận thấy nhất là văn hóa outdoor living—sống ngoài trời. Sáng đẹp trời, người ta chạy bộ; trưa, bạn bè ngồi café ngoài hiên; chiều, gia đình đưa trẻ em ra công viên; cuối tuần, một tấm khăn trên bãi cỏ là đủ để biến thành phố thành nơi picnic.

Những địa điểm picnic ở Sydney nhiều đến mức gần như tạo thành một “bản đồ mềm” của đời sống: từ công viên nội đô, bờ cảng đến các vùng ven biển. Điều tưởng nhỏ này lại chạm vào câu hỏi lớn: một thành phố đáng sống được đo bằng gì? Không phải chỉ bằng số lượng cao ốc hay công trình đắt tiền, mà bằng việc người dân có chỗ để ngồi, trẻ em có chỗ để chơi, người già có nơi gặp bạn bè, gia đình có bãi cỏ để mang thức ăn từ nhà ra ăn cùng nhau mà không phải trả tiền.

Ở Sydney, cảm giác “thành phố thuộc về người dân” hiện ra rõ nhất khi ta nhìn những cảnh rất bình thường: một buổi picnic, một người chạy bộ, một đứa trẻ đá bóng, một nhóm bạn ngồi café. Đó là những chi tiết nhỏ nhưng làm nên phần sâu nhất của khái niệm livability—khả năng sống tốt của một thành phố.

Café: hạ tầng xã hội mềm

Buổi sáng ở Sydney, hình ảnh quen thuộc là một người bước vào quán nhỏ, gọi ly coffee, ngồi ngoài hiên, mở máy tính hoặc đọc báo. Một lát sau, người khác đến, có người gặp bạn, có người ngồi một mình, có người mua mang đi. Những quán café ở khu dân cư như Surry Hills, Darlinghurst, Paddington, Newtown, Chippendale… không chỉ là nơi uống cà phê, mà là hạ tầng xã hội mềm.

Ở đó, người ta gặp nhau, quan sát cuộc sống, ngồi mà không cần mua quá nhiều thứ, tạo ra sự hiện diện của con người trên đường phố. Có thể nói hơi văn vẻ một chút: thành phố chỉ thực sự có sức sống khi  người ta muốn bước ra khỏi cửa nhà. Và ở Sydney, café là một trong những lý do khiến người ta bước ra.

Đi bộ: cách chậm nhất để hiểu một thành phố

Sydney có một mạng lưới tuyến đi bộ rất đáng chú ý, trong đó Bondi to Manly Walk dài khoảng 80 km là một câu chuyện đặc biệt. Tuyến đường này nối hai bãi biển nổi tiếng, đi qua nhiều cảnh quan, di tích, không gian ven cảng, di sản Aboriginal và các khu đô thị khác nhau. Nhưng điều quan trọng không phải là có bao nhiêu
người đi hết 80 km, mà là tư duy phía sau: thành phố được thiết kế để con người có thể đi qua nó bằng đôi chân.

Khi đi bộ, thành phố không còn là chuỗi “điểm đến” để đánh dấu trên bản đồ du lịch. Nó trở thành một câu chuyện liên tục: một quán café, một hàng cây, một người chạy bộ, một đứa trẻ chơi bóng, một bến phà, một con dốc, một khoảng biển bất ngờ mở ra, một khu dân cư, một công viên. Đó là lúc thành phố trở thành nơi để sống, thay vì chỉ là nơi để đến.

Phà Manly trên Sydney Harbour - một phương tiện giao thông hằng ngày nhưng đồng thời cũng là một cách rất đặc biệt để người dân cảm nhận thành phố.

Thành phố đẹp chưa đủ

Sydney có Opera House, Harbour Bridge, những bãi biển nổi tiếng, đường chân trời đẹp - những thứ khiến người ta ngưỡng mộ và nhớ về thành phố. Nhưng để trở thành một nơi đáng sống, Sydney cần những điều bình thường hơn nhiều: chỗ để người ta gặp nhau, đường để đi bộ, phương tiện công cộng thuận tiện, công viên cho trẻ em, bãi biển cho người dân, café và chợ cho đời sống cộng đồng, những khu dân cư mang bản sắc riêng.

“Và quan trọng nhất, người dân phải cảm thấy rằng thành phố này thuộc về họ, chứ không phải chỉ thuộc về khách du lịch.”

Có lẽ đó là lý do Sydney gây ấn tượng lâu dài. Opera House làm người ta ngưỡng mộ Sydney, Harbour Bridge làm người ta nhớ Sydney, nhưng một chuyến phà, một quán café nhỏ, một buổi picnic, một con
đường đi bộ, một buổi chiều ở Bondi hay một công viên ở Parramatta mới khiến người ta hiểu Sydney.

Nếu có dịp đến đây, hãy thử làm điều ngược lại với một du khách thông thường: đừng vội tìm góc chụp Opera House đẹp nhất. Hãy lên một chuyến phà, xuống Manly, đi bộ, ngồi một quán café, ra bãi biển, trải một tấm khăn trên bãi cỏ, ăn một bữa trưa đơn giản, rồi một ngày khác đi về Parramatta, nhìn thành phố từ phía tây. Khi ấy, Sydney sẽ không còn là thành phố của những biểu tượng nữa, mà là một nơi có con người, cộng đồng, ký ức và nhịp sống - một thành phố mà bạn có thể gọi tên bằng cảm giác, chứ không chỉ bằng
hình ảnh. Bấy giờ người Việt sinh sống tại Sydney sẽ cùng cất tiếng “Sydney đẹp lắm, Sydney ơi, Sydney ơi”.

BBT Dân Việt News