Tuổi càng cao, người ta càng dễ nhận ra một chân lý hơi buồn cười: càng lo thì càng… mệt, mà càng mệt thì càng dễ bệnh. Khoa học gần đây cũng đồng tình với điều mà ông bà ta đã nói từ lâu: “Lo bò trắng răng”. Một nghiên cứu của Đại học New York cho thấy những người càng lo lắng về sức khỏe và tuổi già thì các dấu hiệu lão hóa sinh học trong máu càng tăng tốc. Những thay đổi này được đo bằng các “đồng hồ biểu sinh” – thứ mà nếu đem kể cho các cụ nghe, có khi họ sẽ bảo: “Ờ, tao biết rồi, khỏi cần đồng hồ, nhìn cái mặt tao là biết già nhanh hay chậm”. Nhưng khoa học vẫn phải làm việc của khoa học: đo đạc, phân tích, và kết luận rằng lo lắng không
chỉ làm nặng đầu mà còn in dấu lên từng tế bào.

Tại sao lại như vậy? Khi ta lo lắng hay buồn phiền cơ thể kích hoạt phản ứng căng thẳng kéo dài: hormone stress tăng, viêm tăng, giấc ngủ giảm, hệ miễn dịch yếu đi. Nói nôm na, cơ thể ta bị đặt trong trạng thái “báo động đỏ” suốt ngày, dù chẳng có con hổ nào rình rập ngoài cửa. Cái hổ duy nhất là… trí tưởng tượng của chính mình. Và trí tưởng tượng của người già – đặc biệt là người Việt – thì phong phú không thua gì biên kịch phim truyền hình dài tập.

Những kiểu lo lắng “đặc sản” của người Việt lớn tuổi
Người Úc lớn tuổi cũng lo, nhưng kiểu lo của họ thường “gọn nhẹ”, mang tính thực tế: lo về tài chính, lo về sức khỏe, lo về việc duy trì độc lập. Còn người Việt lớn tuổi tại Úc thì lo theo phong cách… Việt Nam: đa tầng, đa lớp, đa chiều, và đôi khi hơi… quá đà.

- Lo bệnh theo phong cách “nghe người quen kể”
Không cần bác sĩ, chỉ cần một buổi đi chợ Cabramatta là đủ có chẩn đoán:
– “Bà biết không, ông Tư mới bị đau vai mà hóa ra là tim đó!”
– “Trời đất, vậy hả? Hôm qua tui cũng đau vai nè…”
Thế là về nhà, cụ bắt đầu suy diễn: đau vai → tim → nguy hiểm → mất ngủ. Trong khi thực tế, nguyên nhân có thể chỉ là… ngủ nghiêng sai bên.

- Lo cho con cháu tới mức quên lo cho mình
Người Úc lớn tuổi thường coi tuổi già là thời gian tận hưởng. Người Việt thì ngược lại:
– “Không biết tụi nhỏ có ăn uống đàng hoàng không?”
– “Con bé đi làm xa, lỡ có chuyện gì thì sao?”
– “Thằng cháu học hành vậy có đủ vô đại học không?”
Lo từ chuyện lớn đến chuyện nhỏ, từ chuyện có thật đến chuyện… chưa bao giờ xảy ra.

- Lo vì cảm giác “mình phải có ích”
Nhiều cụ Việt mang theo tư tưởng truyền thống: người già phải chăm cháu, phải phụ giúp, phải giữ vai trò trụ cột tinh thần. Nếu không làm được, họ cảm thấy tội lỗi, thậm chí tự trách mình.
Trong khi người Úc thì rất thoải mái: “Tôi đã nuôi con xong rồi, giờ tới lượt tôi sống”.

- Lo vì rào cản ngôn ngữ
Một cuộc hẹn bác sĩ 15 phút có thể khiến cụ Việt Nam lo cả tuần:
– “Lỡ bác sĩ nói nhanh quá mình không hiểu thì sao?”
– “Lỡ mình nói sai rồi bác sĩ hiểu lầm thì sao?”
– “Lỡ họ cho thuốc mạnh quá thì sao?”
Cái “lỡ” này nối cái “lỡ” kia thành một chuỗi lo lắng không hồi kết.

- Lo vì… thói quen lo
Nhiều cụ đã lo cả đời, giờ bảo ngừng lo thì giống như bảo cây xoài đừng ra trái. Lo trở thành một phần bản sắc, một “kỹ năng sống” mà họ luyện từ trẻ đến già.

Vậy làm sao để giảm lo lắng một cách sâu sắc và bền vững?
Không có công thức thần kỳ, nhưng có những cách rất thực tế - và rất Việt Nam - có thể giúp người lớn tuổi sống nhẹ nhàng hơn.

- Học cách phân biệt “lo thật” và “lo tưởng”
Một mẹo nhỏ: nếu điều đó chưa xảy ra, chưa có dấu hiệu xảy ra, và chỉ xuất hiện trong đầu mình → đó là “lo tưởng”. Chỉ cần nhận ra điều này, mức độ lo sẽ giảm một nửa.

- Giảm tiếp xúc với “tin đồn sức khỏe”
Nếu mỗi lần đi chợ là một lần nghe thêm một bệnh mới, thì nên… đi chợ ít lại, hoặc đi với người biết “lọc thông tin”. Cũng có thể tập thói quen hỏi bác sĩ thay vì hỏi hàng xóm, xem trên YouTube.

- Tập trung vào những việc mang lại cảm giác kiểm soát
Người già thường lo vì cảm giác mất kiểm soát. Những hoạt động như chăm cây, nấu ăn, đi bộ, tập dưỡng sinh, học tiếng Anh cơ bản… giúp họ lấy lại cảm giác chủ động. Khi tâm trí bận rộn với việc có ích, nó ít thời gian để lo.

- Tăng cường giao tiếp xã hội
Cô đơn là mảnh đất màu mỡ cho lo lắng. Người Úc lớn tuổi thường tham gia câu lạc bộ, nhóm cộng đồng, lớp học.
Người Việt lớn tuổi cũng nên thử: lớp hát, lớp yoga, lớp nấu ăn, lớp Anh văn cho seniors. Càng nói chuyện, càng cười, càng ít lo.

- Chấp nhận rằng tuổi già là tự nhiên
Nhiều cụ Việt Nam có tâm lý “sợ già”, “sợ yếu”, “sợ trở thành gánh nặng”. Nhưng già là quy luật. Già không phải thất bại. Già là thành tựu của việc… sống lâu. Khi chấp nhận điều này, tâm trí sẽ nhẹ đi rất nhiều.

- Học cách nói “không sao đâu”
Một câu đơn giản nhưng có tác dụng như thuốc an thần nhẹ. Nói với người khác, và nói với chính mình.

So sánh người Úc và người Việt trên 65 tuổi
Người Úc lớn tuổi thường có mức lo lắng thấp hơn vì họ quen với sự độc lập, có hệ thống hỗ trợ xã hội tốt, và ít bị áp lực gia đình.
Người Việt lớn tuổi thì giàu tình cảm, giàu trách nhiệm, nhưng cũng giàu… lo.
Tuy nhiên, họ lại có lợi thế lớn: sự gắn kết gia đình. Một bữa cơm có con cháu, một cuộc gọi video, một cái ôm – những thứ này giảm lo hiệu quả hơn bất kỳ loại thuốc bổ nào.

Cái lo có khác biệt giữa nam và nữ không?
Phụ nữ – cả Việt lẫn Úc – thường lo nhiều hơn nam giới. Họ lo về sức khỏe, lo về gia đình, lo về việc mình có trở thành gánh nặng hay không.
Nam giới thì ít nói, ít bộc lộ, nhưng không phải không lo. Họ thường lo theo kiểu “im lặng”, thu mình, hoặc cố gắng làm việc gì đó để giữ cảm giác kiểm soát.

Tóm lại, lo lắng không làm ta trẻ lại, không làm ta khỏe hơn, và càng không giúp giải quyết vấn đề.

Nhưng giảm lo – dù chỉ một chút – có thể giúp cơ thể chậm già, tâm trí nhẹ nhàng, và cuộc sống dễ chịu hơn.

Có lời trong Kinh Thánh chép rằng: "Có ai trong vòng các ngươi lo lắng mà làm cho đời mình được dài thêm một khắc không?" (Ma-thi-ơ 6:27)

Tuổi già, nếu biết cách, có thể là mùa đẹp nhất: mùa mà ta không cần chạy nữa, chỉ cần tận hưởng.
Và đôi khi, chỉ cần bớt lo một chút, ta đã trẻ thêm vài năm rồi.

BBT Dân Việt News