Chuyện đời là mỗi cá nhân trải nghiệm trong cuộc sống. Tình đời là cách đối xử giữa người với người. Nơi trang
báo này, xin kể cho nhau nghe những men vị của cuộc đời!

Người ta vẫn thường nhắc đến chuyện Lưu Bình – Dương Lễ như một biểu tượng đẹp của tình bạn. Một câu chuyện cổ xưa nhưng chưa bao giờ cũ, bởi nó nhắc ta rằng giữa cuộc đời đầy biến động, vẫn có những tấm lòng son sắt, thủy chung. Nhưng đó là chuyện của ngày xưa, khi lòng người còn mộc mạc như hạt lúa mới gặt. Còn thời nay, câu chuyện của Bình và Lễ lại mở ra một phiên bản khác – hiện đại hơn, thực tế hơn, và tiếc thay… nhạt nhẽo hơn.

Ngày nay, cũng có một câu chuyện đời về tình bạn giữa Bình và Lễ.

Bình và Lễ lớn lên cùng nhau trong một khu thưa dân ven sông Murray (NSW). Hai đứa trẻ ngày ấy, một đen nhẻm vì nắng đồng, một trắng trẻo vì trong gia đình kinh doanh, nhưng lại thân nhau như hình với bóng. Bình hiền như đất, còn Lễ lanh lợi như nước. Một người theo cha vun xới đất trồng cây ăn trái, một người tính toán. Một người chậm rãi, một người nhanh nhẹn. Chính sự khác biệt ấy lại khiến họ bù trừ cho nhau, như hai mảnh ghép trái ngược nhưng vừa vặn đến lạ.

Khi trưởng thành, mỗi người đi một hướng. Bình tiếp tục bám ruộng, bám vườn, sống với mảnh đất cha ông để lại. Lễ thì lao vào thương trường, buôn bán đủ thứ, từ vải vóc đến máy móc, từ nhỏ đến lớn.

Cuộc đời cứ tưởng thế trôi, nào ngờ cho đến một ngày, Lễ sa cơ. Làm ăn thua lỗ, nợ nần chồng chất, xã hội đen bủa vây, người ta nhìn anh như nhìn một chiếc thuyền sắp chìm. Bạn bè lảng tránh, họ hàng dè chừng, ai cũng sợ bị kéo theo vào vòng xoáy nợ nần.

Chỉ có Bình, với cái tâm “bạn mình thì mình lo”, đã đứng ra cứu. Anh bán đất, cầm cố máy móc, gom góp từng đồng để trả giúp Lễ gần nửa triệu đô. Không giấy tờ, không điều kiện, không tính toán. Chỉ có một câu nói giản dị mà chân thành đến mức khiến người nghe phải rưng rưng: “Bạn tôi khổ thì tôi giúp.”

Lễ thoát nạn. Và từ đó, cuộc đời anh rẽ sang một hướng khác. Anh làm ăn phất lên như diều gặp gió, mở công ty may mặc, ký hợp đồng lớn, tài khoản ngân hàng có đến vài triệu đô. Anh đi xe sang, ở nhà đẹp, nói ra toàn chuyện làm ăn lớn. Nhắc đến quá khứ, anh chỉ cười nhạt, như thể những ngày tháng đen tối ấy là chuyện của ai khác, không phải của mình.

Còn Bình vẫn xới đất, làm vườn, vẫn sống với trang trại do cha ông để lại. Nhưng hai năm liền hạn hán rồi lũ lụt, mùa màng thất bát, tài sản đội nón ra đi. Những luống cây chết khô, những khu đất nứt nẻ, rồi lại chìm trong nước lũ đục ngầu. Bình nhìn mảnh đất từng nuôi sống gia đình mình mà lòng đau như cắt. Nhưng anh vẫn cố gắng, vẫn tin rằng rồi Trời sẽ thương.

Đến lúc ấy, Bình mới hiểu rằng có những lúc người ta không cần ai giúp, nhưng chỉ cần ai đó đừng quay lưng.

Ngày Bình tìm đến nhà Lễ, anh mang theo hy vọng mong manh rằng tình xưa nghĩa cũ với bạn năm xưa vẫn còn đó. Lễ tiếp anh trong phòng khách sang trọng, tay cầm ly cà phê giá bằng cả bữa cơm của Bình. Ánh mắt Lễ nhìn Bình không còn là ánh mắt của một người bạn, mà giống như ánh mắt của một người đang cố nhớ xem người đối diện là ai.

Bình kể chuyện ruộng vườn, chuyện mất mùa, chuyện cần vốn để khôi phục. Anh không xin, chỉ mong bạn giúp một tay, như mình từng giúp bạn. Nhưng Lễ nghe xong chỉ gật gù, rồi rút ví, thảy lên bàn năm ngàn đô. Một con số nhỏ đến mức… xúc phạm.

Nhỏ đến mức không bằng tiền lãi một ngày của Lễ. Nhỏ đến mức khiến Bình thấy mình như người ăn xin.

Lễ nói, giọng lạnh như đá: “Tôi kẹt lắm, có được nhiêu đó thì giúp.” Không hỏi han. Không chia sẻ. Không một lời động viên. Chỉ có sự xa cách khiến Bình thấy đau lòng.

Bình để mặc số tiền nhỏ ấy trên bàn nhưng tay run run. Không phải vì xúc động, mà vì thất vọng. Anh không trách, không oán, chỉ buồn. Buồn vì hóa ra lòng tốt của mình ngày xưa lại trở thành thứ khiến người khác…
ngại nhớ. Buồn vì người bạn từng xem như anh em giờ đối xử như người dưng. Anh hiểu một điều: có những món nợ không phải ai cũng muốn trả. Và có những ân tình, càng nhắc càng khiến người ta khó chịu.

Tối hôm đó, Lễ ngồi đếm tiền lãi, lòng nhẹ tênh như chưa từng có ai đến gõ cửa. Anh tự nhủ:
“Giúp vậy là quá rồi. Thời nay ai giúp ai vô điều kiện nữa.”

Nhưng anh không biết rằng chính câu nói ấy đã làm anh nghèo đi một thứ mà tiền không mua được: nhân nghĩa. Còn Bình, dù nghèo tiền, vẫn giàu lòng. Dù mất mùa, vẫn còn thứ mà Lễ không có: sự tử tế.

Câu chuyện của họ lan ra, như một lời nhắc nhẹ mà thấm: tình bạn thời nay giống như nước ốc. Nhạt, loãng, và dễ nguội. Người ta kết bạn bằng một cú chạm màn hình, nhưng lại “unfriend” (hết bạn) chỉ vì một lần không vừa ý. Người ta nhớ ơn khi nghèo, nhưng quên ơn khi giàu. Người ta sợ bị lợi dụng, nhưng lại không sợ đánh mất
người từng giúp mình.

Tình bạn thật sự không nằm ở lúc vui vẻ, mà nằm ở lúc hoạn nạn. Và chính trong hoạn nạn, ta mới thấy ai là
bạn, ai chỉ là người quen.

Và rồi, khi nhìn lại, người ta mới hiểu rằng giàu có không làm con người mới nói lên phẩm chất thật sự. Nếu ai cũng sống như Bình – chân thành, nghĩa khí – thì xã hội này sẽ ấm áp hơn. Còn nếu ai cũng sống như Lễ
– thành đạt rồi quên nghĩa – thì những câu chuyện đẹp như Lưu Bình – Dương Lễ sẽ chỉ còn là cổ tích. Và cổ tích, tiếc thay, không phải ai cũng còn tin. 

R. N. (viết riêng cho Dân Việt News)