Uống trà xanh mỗi ngày – nghe tưởng chuyện nhỏ, mà hóa ra là cả một “cuộc thương lượng” giữa cơ thể và ly
nước thơm. Tôi – một ông trung niên Nam bộ, vốn quen ly cà phê sữa đá buổi sáng, nay đổi qua trà xanh vì nghe người ta nói “uống vô trẻ lâu, da sáng, tim khỏe”. Ờ thì thử coi sao, rồi mới thấy cái chuyện “trà xanh mỗi ngày” nó
vừa dễ chịu vừa lắm điều để nói.
Trước hết, nói về cái thứ lá nhỏ xíu mà thiên hạ tôn lên hàng “thần dược”. Theo bác sĩ Karl Kruszelnicki của ABC Science, trà xanh là loại trà không qua giai đoạn oxy hóa như trà đen, nên giữ lại nhiều hợp chất phenolic chưa bị biến đổi – gọi là catechin. Chính mấy chất này mới là “linh hồn” của trà xanh, giúp chống oxy hóa, giảm viêm, và được cho là có thể bảo vệ tim mạch, xương, răng, thậm chí chống ung thư. Nhưng bác sĩ Karl cũng nói thẳng: phần lớn nghiên cứu là trên chuột hoặc tế bào trong phòng thí nghiệm, chứ chưa phải trên người thật. Nói cách khác, trà xanh “có tiềm năng”, nhưng chưa đủ bằng chứng để phong thần.
Còn chuyện cholesterol – cái thứ mà bác sĩ nào cũng nhắc – thì theo nghiên cứu đăng trên Journal of the American Dietetic Association, được ABC News tường thuật lại, uống trà xanh có thể giảm nhẹ cholesterol “xấu”
LDL khoảng 5–6 điểm.
Tuy nhiên, hiệu quả này chỉ thấy rõ ở người vốn có cholesterol cao sẵn. Uống trà xanh dạng nước thì tốt hơn dạng viên, nhưng cũng đừng mơ nó thay thuốc. Nói vui thì: “Trà xanh giúp mỡ máu xuống chút đỉnh, nhưng không đủ để ăn bún bò thêm chén nước béo.”
Một nghiên cứu khác ở Nhật, theo American Journal of Clinical Nutrition, cho thấy người già uống ít nhất năm ly
trà xanh mỗi ngày thì nguy cơ bị tàn tật giảm một phần ba so với người chỉ uống dưới một ly.
Nghe vậy mấy ông bà hưu trí chắc mừng, nhưng các nhà khoa học cũng cảnh báo: có thể do người uống trà xanh vốn sống lành mạnh hơn – ăn cá, rau, trái cây, ít hút thuốc, nhiều bạn bè – chứ không hẳn do trà.
Dù sao, trà xanh vẫn được xem là “bạn đồng hành” của tuổi già khỏe mạnh.
Tuy nhiên, không phải cứ trà xanh là tốt. ABC từng đưa tin về một anh ở Tây Úc phải ghép gan vì uống bột protein có chứa chiết xuất trà xanh. Loại chiết xuất cô đặc này, dùng để giảm cân, có thể gây độc gan ở người
nhạy cảm.
Vậy nên, uống trà xanh dạng nước thì ổn, nhưng đừng ham mấy viên “thần dược” bán online. Cái gì tự nhiên thì cứ để nó tự nhiên – lá trà pha nước nóng, hít mùi thơm, nhấp từng ngụm, chậm rãi mà sống.
Giờ nói chút về cách làm trà xanh. Lá trà hái xong được hấp hoặc sấy nhẹ để ngăn oxy hóa, rồi vò, phơi khô. Nhờ vậy, màu lá giữ được xanh, vị thanh, hơi chát nhưng hậu ngọt. Còn trà đen thì để lá oxy hóa hoàn toàn, nên nước có màu nâu đỏ, vị đậm hơn. Ở châu Á – đặc biệt Trung Quốc, Nhật, Hàn – trà xanh chiếm phần lớn lượng trà tiêu
thụ.
Còn ở châu Âu, Bắc Mỹ, Bắc Phi, trà đen chiếm tới 80%. Người Anh uống trà đen với sữa, còn người Á chuộng trà xanh không đường, coi như “thuốc dưỡng sinh”.
Riêng Úc, theo khảo sát của ABC, 85% người trưởng thành uống trà thường xuyên, phần lớn là trà đen, nhưng trà xanh đang lên ngôi nhờ phong trào “wellness”.
Về mặt sinh lý, mỗi ly trà xanh chứa khoảng 20 mg caffeine – bằng một phần năm ly cà phê. Vậy nên, uống trà xanh buổi sáng giúp tỉnh táo mà không “run tay” như cà phê. Catechin trong trà còn giúp giảm stress oxy hóa, cải thiện tuần hoàn máu, và có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết. Một số nghiên cứu nhỏ cho thấy uống 2–3 ly mỗi
ngày giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch khoảng 10–13%.
Nhưng cũng có người uống nhiều quá thì mất ngủ, nhất là nếu pha đậm hoặc uống sát giờ đi ngủ. Tôi từng thử uống ba ly buổi tối, kết quả là nằm đếm cừu tới khuya – nên giờ chỉ uống sáng và trưa.
Cái thú của trà xanh không chỉ ở lợi ích sức khỏe, mà còn ở nhịp sống nó tạo ra. Pha trà là một nghi thức: nước vừa sôi, lá vừa mở, hương vừa bay. Mỗi ngụm là một khoảng lặng. Người Nhật gọi đó là “ichigo ichie” – mỗi lần uống là một khoảnh khắc duy nhất. Còn người Việt mình thì nói “uống trà cho tỉnh tâm”.
Tôi thấy đúng lắm: uống trà xanh đều đặn không chỉ làm cơ thể nhẹ, mà còn giúp đầu óc sáng sủa, bớt nóng nảy. Có lẽ vì vậy mà mấy ông bạn tôi, sau khi bỏ cà phê, ai cũng nói “thấy mình hiền hơn”.
Tóm lại, uống trà xanh mỗi ngày là chuyện nên làm – nhưng với cái tâm bình thản, không phải để “chữa bệnh” hay “trẻ mãi không già”. Khoa học cho thấy nó có ích cho tim, cholesterol, trí nhớ, và sự linh hoạt của cơ thể, nhưng cũng nhắc ta rằng mọi thứ đều phải chừng mực. Một đến ba ly mỗi ngày là vừa. Đừng uống quá nhiều, đừng tin vào viên nén “thần kỳ”. Cứ để ly trà xanh là một phần của đời sống – như ánh nắng sớm, như tiếng chim ngoài hiên.
Tôi vẫn nhớ câu nói của bác sĩ Karl trên ABC: “Green tea is mostly harmless.” Ờ, “mostly harmless” – nghĩa là phần lớn vô hại, nếu ta biết uống đúng cách.
Vậy nên, sáng mai tôi vẫn sẽ pha một ly trà xanh, ngồi ngoài hiên, nhìn nắng rọi qua tách nước trong veo, và nghĩ: cơ thể mình đang được “đối xử tử tế” – không phải bằng phép màu, mà bằng một thói quen nhỏ, đều đặn, và có chút dí dỏm của tuổi trung niên.
BBT Dân Việt News
Nguồn tham khảo:
• The truth about green tea - Dr Karl Kruszelnicki
• ABC News – Can't go a day without a cuppa?
• ABC Science – Green tea has small effect on cholesterol
