Lưu ý: Đây là câu chuyện hư cấu, không liên quan tới bất cứ cá nhân nào trong đời thật.

Chuyện đời là mỗi cá nhân trải nghiệm trong cuộc sống. Tình đời là cách đối xử giữa người với người. Nơi trang báo này, xin kể cho nhau nghe những men vị của cuộc đời!

Hùng làm cho một công ty đã gần hai mươi năm. Ngày đầu vào làm, anh còn trẻ, nhanh nhẹn, chịu khó và đặc biệt ham học. Anh từng là một trong những nhân viên được cấp trên đánh giá tốt.

Nhưng đó là chuyện của gần hai mươi năm trước.

Thời gian trôi qua, công ty thay đổi. Máy móc thay đổi. Phần mềm thay đổi. Cách làm việc thay đổi. Những người trẻ lần lượt bước vào.

Chỉ có Hùng là gần như không thay đổi.

Anh vẫn ngồi chiếc bàn cũ, làm những việc quen thuộc và sử dụng những cách làm mà mình đã quen từ nhiều năm trước.

Một đồng nghiệp trẻ từng đề nghị:

– Anh Hùng, để em chỉ anh phần mềm mới này. Làm nhanh hơn nhiều.

Hùng khoát tay:

– Tôi làm cách cũ quen rồi. Hai mươi năm nay có sao đâu.

Câu “hai mươi năm nay có sao đâu” dần trở thành câu cửa miệng của anh.

Có người góp ý, anh nói vậy.

Có phần mềm mới, anh nói vậy.

Có quy trình mới, anh cũng nói vậy.

Một lần cấp trên yêu cầu nhân viên tham gia khóa đào tạo kỹ năng mới. Hùng đăng ký cho có.

Ngày học đầu tiên, anh ngồi phía sau, thỉnh thoảng nhìn điện thoại.

Đến giờ nghỉ, một người bạn hỏi:

– Sao ông không học?

Hùng cười:

– Mấy cái này để tụi trẻ học.

Tôi làm bao nhiêu năm rồi, kinh nghiệm của tôi đủ dùng.

Câu nói ấy nghe có vẻ đầy tự tin.Nhưng giữa kinh nghiệm và thói quen, đôi khi chỉ cách nhau một bước rất nhỏ.

Kinh nghiệm là thứ giúp con người làm việc tốt hơn sau nhiều năm.

Còn thói quen là thứ khiến người ta làm mãi một việc chỉ vì đã làm như thế quá lâu.

Hùng không nhận ra mình đã bước từ bên này sang bên kia lúc nào.

Anh vẫn hoàn thành công việc.

Đó chính là điều khiến anh càng chủ quan.

Anh không gây ra những lỗi lớn. Anh đến đúng giờ, về đúng giờ, làm đủ phần việc. Nhưng tốc độ giảm dần. Khả năng thích ứng giảm dần. Trong khi công ty ngày càng cần những người có thể làm nhiều việc hơn, nhanh hơn và sử dụng công nghệ tốt hơn.

Những nhân viên trẻ bắt đầu được giao dự án mới.

Hùng thấy vậy thì không vui.

Anh nói với đồng nghiệp:

– Tụi nó mới vào được mấy năm mà đã giao việc lớn. Hồi trước phải làm bao lâu mới được như vậy.

Anh không nghĩ rằng công ty không còn là công ty của “hồi trước”.

Một ngày nọ, ban giám đốc thông báo tái tổ chức.

Một số vị trí thay đổi.

Một số công việc được tự động hóa.Một số nhân viên được đào tạo lại.Một số vị trí cũ không còn cần thiết.

Hùng đọc thông báo hai lần.

Anh bắt đầu thấy bất an.

Người quản lý gọi anh vào phòng.

– Anh Hùng, chúng tôi đánh giá rất cao kinh nghiệm của anh.

Nhưng vị trí hiện tại sẽ thay đổi.

Công việc mới đòi hỏi thêm một số kỹ năng.

Hùng hỏi:

– Tôi làm hai mươi năm rồi.

Chẳng lẽ kinh nghiệm không tính sao?

Người quản lý trả lời rất nhẹ:

– Có chứ. Kinh nghiệm của anh rất quý. Nhưng kinh nghiệm cần đi cùng khả năng thích nghi.

Hùng bước ra khỏi phòng mà trong lòng nặng trĩu.

Anh bắt đầu nhìn những người trẻ khác bằng một con mắt khác.

Họ không giỏi hơn anh ở mọi thứ.

Nhưng họ chịu học.

Họ hỏi.

Họ thử.

Họ làm sai rồi sửa.

Họ không ngại bấm vào một nút mà mình chưa từng thấy.

Còn Hùng, chỉ vì sợ làm sai, đã dần biến mình thành người không dám làm điều mới.

Một tuần sau, anh được yêu cầu chuyển sang một vị trí khác.

Chiếc bàn cũ không còn.

Chiếc ghế anh ngồi gần hai mươi năm cũng được một nhân viên mới sử dụng.

Hùng đi ngang qua, nhìn chiếc ghế một lúc.

Không ai nói gì.

Nhưng trong lòng anh có một cảm giác rất lạ.

Anh từng nghĩ mình bị lấy mất một vị trí.

Sau đó anh mới hiểu: không ai lấy chiếc ghế ấy khỏi anh cả.

Chính thời gian đã thay đổi chiếc ghế, còn anh thì cứ tưởng nó vẫn đứng yên.

Những thay đổi của thị trường lao động hiện đại cho thấy kỹ năng nghề nghiệp ngày càng cần được cập nhật liên tục. Công nghệ, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và cách tổ chức công việc đang làm nhiều nghề thay đổi nhanh hơn trước. Một người có kinh nghiệm lâu năm vẫn có giá trị, nhưng nếu không chịu học thêm, kinh nghiệm có thể dần trở thành thứ chỉ giúp người ấy làm tốt công việc của ngày hôm qua.

Hùng mất một thời gian mới chấp nhận điều đó.

Anh không còn trẻ.

Anh cũng không thể biến mình thành một sinh viên hai mươi tuổi. 

Nhưng anh có thể học.

Và thế là anh bắt đầu từ điều đơn giản nhất.

Anh nhờ một nhân viên trẻ hướng dẫn phần mềm mới.

Lần đầu tiên, anh ngồi bên cạnh một người trẻ và nói:

– Em chỉ cho anh với.

Cậu nhân viên hơi bất ngờ:

– Dạ được anh.

Hùng học rất chậm.

Anh bấm sai.

Anh quên.

Anh hỏi lại.

Có lúc anh bực mình:

– Sao cái này rắc rối vậy?

Cậu nhân viên cười:

– Anh làm vài lần là quen.

Hùng cũng cười:

– Hồi trẻ chắc anh cũng nói câu này với người khác.

Cả hai cùng bật cười.

Từ hôm ấy, Hùng học mỗi ngày một ít.

Anh không trở thành người giỏi công nghệ nhất công ty. Nhưng anh bắt đầu theo kịp.

Quan trọng hơn, anh lấy lại được một thứ đã mất từ lâu: sự tự tin rằng mình vẫn có thể tiến về phía trước.

Một buổi chiều, người quản lý hỏi:

– Anh thấy công việc mới thế nào?

Hùng đáp:

– Khó.

Người quản lý cười:

– Vậy tốt.

Hùng ngạc nhiên:

– Khó mà tốt?

– Vì nếu nó khó, nghĩa là anh còn đang học.

Hùng suy nghĩ về câu nói ấy suốt quãng đường về nhà.

Có lẽ con người thường sợ khó khi còn trẻ, rồi đến một lúc lại sợ khó vì mình đã quen dễ.

Nhưng đời sống không hứa rằng công việc hôm nay sẽ giống công việc ngày mai.

Không ai có thể giữ mãi một chiếc ghế chỉ vì mình đã ngồi trên đó lâu.Và cũng không ai thực sự mất giá trị chỉ vì chiếc ghế cũ không còn nữa.

Điều quan trọng là sau khi đứng dậy, người ta có chịu bước sang một chiếc ghế khác hay không.

Hùng bây giờ vẫn đi làm.

Anh vẫn có những đồng nghiệp trẻ.

Thỉnh thoảng họ gọi anh là “chú Hùng”.

Anh không còn khó chịu như trước.

Ngược lại, anh thường nói:

– Mấy đứa cứ chỉ chú thêm.

Chú biết gì chú chỉ lại cho mấy đứa.

Kinh nghiệm của anh cuối cùng cũng tìm được chỗ đứng mới.

Không phải bằng cách giữ chặt chiếc ghế cũ.

Mà bằng cách đứng dậy.

Có lẽ đó mới là điều đáng suy nghĩ nhất trong câu chuyện này.

Trong đời, có những lúc chúng ta cần bảo vệ vị trí của mình.

Nhưng cũng có lúc phải đủ can đảm bước ra khỏi vị trí quen thuộc để học một điều mới.

Nếu cứ ngồi mãi vì nghĩ rằng mình đã đủ giỏi, thế giới sẽ không đứng lại để chờ.

Nó vẫn đi.

Và nó đi rất nhanh. 

R. N. (viết riêng cho Dân Việt News)