Tin nước Úc

Trong kho tàng tiếng Việt, chữ “ma” xuất hiện nhiều đến mức nếu gom lại thành một đoàn, chắc đủ mở… hội nghị thượng đỉnh. Từ ma quỷ, ma xó, ma men, ma túy đến ma lanh, ma mãnh, ma le, rồi cả ma sơ - vốn chẳng liên quan gì đến cõi âm nhưng vẫn bị kéo vào danh sách. Điều thú vị là: “ma” trong đời sống Việt không chỉ là bóng hình lẩn khuất sau lũy tre, mà còn là một kiểu người - một kiểu tính - một kiểu hành xử.

Khi nhắc đến cảnh quan Úc, phần lớn du khách - và cả nhiều người Úc - thường nghĩ ngay đến Opera House, Uluru, Bondi Beach hay Great Ocean Road. Nhưng nước Úc rộng đến mức nếu mỗi ngày bạn đi một nơi mới, có lẽ phải mất vài đời người mới khám phá hết. Và giữa những biểu tượng nổi tiếng ấy, vẫn tồn tại những vùng đất đẹp đến mức… khó tin, nhưng lại lặng lẽ đứng ngoài mọi sách hướng dẫn du lịch.

Buổi sáng ở Sydney, 7 giờ rưỡi, ánh nắng xiên qua những tòa nhà kính, phản chiếu lên dòng người đang đổ về ga Town Hall. Trong dòng người ấy, có một điều thú vị: ai cũng cúi đầu. Không phải cúi để buộc dây giày, không phải cúi để tránh gió, mà cúi để nhìn vào chiếc điện thoại đang sáng rực như một ngọn đèn dẫn đường.

Họ không phải nghệ nhân chuyên nghiệp, cũng chẳng phải những người thợ được trả công. Họ chỉ là những cụ ông đã bước qua tuổi 65 – theo định nghĩa “người cao tuổi” của hầu hết các quốc gia phát triển – nhưng vẫn chọn dành thời gian của mình để làm mới những món đồ chơi bằng gỗ, rồi tặng lại cho trẻ em trong các gia đình ly hôn. Một hành động nhỏ, nhưng đủ để thấy tuổi già không phải là đoạn cuối tàn phai, mà là một chương mới của sự hữu ích.

Tôi bắt đầu câu chuyện này không phải từ phòng thí nghiệm, không từ một bài báo khoa học, mà từ… hóa đơn tiền điện. Một buổi chiều Adelaide nắng như đổ lửa, hai đứa con sinh đôi của tôi vừa chịu ngủ được 20 phút, tôi tranh thủ mở email và thấy hóa đơn điện tháng này tăng thêm gần 40 đô. Tôi thở dài, rồi tự hỏi: “Trời cho nắng nhiều như vậy, sao mình không hứng mà xài?”

Vào những buổi sáng thứ Năm hàng tuần, dẫu trời Sydney lạnh, nóng, mưa, hay nắng… tôi - người giao báo giấy Việt ngữ giữa thế kỷ 21 - vẫn dậy sớm, lục đục xếp từng xấp báo Dân Việt News lên xe. Người ta bảo thời đại này ai còn đọc báo giấy nữa. Tôi chỉ cười, vì tôi biết: vẫn còn những người Việt, ở những góc nhỏ bé của xứ sở chuột túi này, chờ tôi như chờ một mẩu quê nhà.

Sáng Chủ nhật, 31/05/2026. Một buổi sáng cuối thu trên đất Australia. Chỉ vài tiếng nữa thôi, mùa đông sẽ chính thức gõ cửa. Đây đã là mùa đông thứ sáu của tôi nơi xứ người. Ngoài trời chỉ 13 độ C. Gió se lạnh luồn qua những tán cây trước hiên nhà. Nắng vẫn vàng, nhưng là thứ nắng nhạt nhòa, yếu ớt như đang cố níu lại chút hơi ấm cuối cùng của mùa thu. Tôi pha một tách cà phê, ngồi lặng bên khung cửa sổ rồi bật bài hát Chị Tôi của Trần Tiến.

Mấy con, mấy cháu thương yêu của tui, Tui nói nghe nè, chết rồi mà còn biết buồn, biết nhớ, biết tủi thân, biết cằn nhằn, biết triết lý… chắc chỉ có mấy bà già Nam Bộ như tui thôi. Người ta nói “chết là hết”, chớ tui thấy… chưa hết đâu nghen. Còn nhiều thứ lắm: còn thương, còn nhớ, còn giận, còn trách, còn cười, còn triết lý như phù sa mùa nước nổi. Chỉ có cái là… không còn cái miệng để nói. Thành ra bữa nay tui ráng gom hết mấy hạt bụi của tui lại, viết cho con cháu nghe một lần cho đã.

Tôi là một doanh nhân Úc gốc Việt, 57 tuổi. Bố mẹ tôi vốn người miền xứ Quảng, thuộc dạng tị nạn đến định cư tại Melbourne sau năm 1975. Cha mẹ tôi mở một tiệm tạp hóa nhỏ ở Footscray, nơi mùi cà phê rang hòa với tiếng cười của mẹ và lời dạy giản dị: “Làm gì cũng phải bền chí, con à.”

Nếu người Việt xưa quan niệm “mồ yên mả đẹp” là nền tảng của đạo hiếu, thì ngày nay, giữa những thành phố chật chội và nhịp sống hiện đại, hỏa táng lại đang trở thành lựa chọn phổ biến. Nhưng câu chuyện của hỏa táng không chỉ là chuyện của thời nay. Nó là một hành trình dài, kéo dài hàng chục nghìn năm, đi qua nhiều nền văn minh, nhiều niềm tin, nhiều nỗi sợ và cả nhiều… bài toán thực tế rất đời thường.