Tin nước Úc

Buổi chiều Sydney hôm ấy trời đổ nắng vàng như mật ong, thứ ánh sáng khiến tôi luôn cảm thấy lòng mình mềm lại, như được ai đó vuốt ve bằng một bàn tay ấm. Tôi đứng trong bếp, mở tủ lạnh và nhìn vào những hộp phô mai Ý mà mình vừa mua hôm qua: Ricotta trắng mịn như mây, Cottage mềm lổn nhổn như cơm nếp đánh tơi, và Parmesan cứng, thơm nồng, màu vàng nhạt như nắng cuối ngày. Tự nhiên tôi bật cười. Một người phụ nữ Việt, lớn lên với nước mắm, mắm tôm, đậu hũ và rau thơm, vậy mà giờ lại đứng đây, mê mẩn những món phô mai Ý như thể chúng là một phần ký ức tuổi thơ.

Tự kỷ - hay rối loạn phổ tự kỷ (Autism Spectrum Disorder, ASD) - không chỉ là một chẩn đoán y khoa mà còn là một trải nghiệm sống, một hành trình dài của cá nhân và gia đình. Ở Úc, nhận thức và hiểu biết về tự kỷ đã thay đổi mạnh mẽ trong thập niên qua, với sự gia tăng đáng kể về số lượng người được chẩn đoán, sự cải thiện trong hệ thống hỗ trợ, và sự phát triển của các chính sách quốc gia.

Mấy lúc gần đây miền duyên hải phía bắc của NSW và Queensland thường lâm cảnh lụt lội. Khi các cơ quan khí tượng ở Úc (như Bureau of Meteorology – BoM) thông báo “mực nước sông đạt 8 m”, con số này không phải là chiều sâu của nước, mà là độ cao của mặt nước so với một mốc chuẩn cố định đặt tại trạm đo lũ (flood gauge).

Tôi sang Úc từ cái thời mà người ta còn gọi điện thoại bằng thẻ cào, internet thì kêu “tít tít” như con dế mắc mưa. Tính ra cũng phải “donkey years” rồi – hay như người Việt mình nói là “từ đời tám hoánh”. Ấy vậy mà đến giờ, tôi vẫn chưa hết ngạc nhiên về cái sự kỳ quặc, dễ thương và đôi khi… khó đỡ của tiếng lóng Úc.

Sáng sớm một ngày cận Lễ Phục sinh, tôi bước vào siêu thị quen thuộc ở trung tâm thương Adelaide. Mùi bánh nướng thơm lừng lan ra từ quầy bánh mì, kéo chân tôi lại gần. Trên kệ, những khay bánh tròn nhỏ, vàng nâu, mặt bánh được vẽ một dấu thập trắng tinh bằng bột hoặc đường - đó chính là Hot Cross Bun, món bánh mà hầu như năm nào cũng xuất hiện vào dịp này. Tôi cầm một chiếc lên, ngắm nghía, và tự hỏi: Bánh này có thật sự liên hệ đến Chúa Giê‑xu sống lại không? Nó bắt nguồn từ đâu? Và có phải chỉ ở Úc mới có truyền thống này?

Tôi đã nhiều lần nghe về sự chết và sự sống lại của Chúa Giê-xu, nhưng chỉ đến mùa Phục sinh năm nay, khi đọc lại từng trang Kinh Thánh, tôi mới cảm nhận rõ ràng rằng đây không chỉ là một câu chuyện tôn giáo. Đây là câu chuyện của tình yêu, của sự thật, của lòng can đảm, của sự hy vọng — và của chính tôi.

Năm nay Brisbane vào thu sớm. Những buổi chiều gió nhẹ thổi qua hàng jacaranda trước hiên nhà khiến cô gái 29 tuổi bỗng nhớ lại một ký ức rất xa – xa đến mức tưởng như thuộc về một đời khác. Đó là lần đầu tiên cô bé ba tuổi rưỡi, vừa theo cha mẹ sang Úc định cư, được tham gia trò chơi “Easter Egg Hunt” ở công viên nhỏ cuối con đường.

Tôi năm nay 62 tuổi, sống ở Úc từ cái thời tóc còn mượt, bụng còn thon, và cái chữ “scam” còn xa lạ như món phô mai xanh mốc. Vậy mà năm 2025 vừa rồi, tôi bị gạt… ba lần. Ba lần! Một người đàn ông Á châu tưởng đã chai mặt với đời, vậy mà vẫn bị tụi scammer nó “quất” cho ba phát đau điếng. Đến mức tôi phải ngồi xuống, pha ly trà nóng, mở máy tính, và quyết tâm tìm hiểu cho ra lẽ: người Úc bị gạt tới mức nào, nhất là trong mùa Phục Sinh – cái mùa lẽ ra để người ta ăn chocolate, đi lễ, và suy ngẫm về sự sống mới, chứ không phải để… mất tiền oan.

Chẳng bao lâu sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc, ba mẹ tôi đưa các con vượt biên và may mắn được Úc tiếp nhận - khi ấy tôi gần 10 tuổi. Bốn mươi mấy năm sống ở xứ sở chuột túi, tôi vẫn giữ thói quen mỗi mùa Phục Sinh lại đọc lại câu chuyện Chúa Giê-xu bị xử án. Không phải vì tôi là người quá đạo hạnh, mà vì câu chuyện ấy luôn khiến tôi day dứt: Tại sao một người vô tội lại bị kết án chỉ vì quan tòa… khó xử?

Mỗi mùa Phục Sinh đến, tôi lại có cảm giác như cả thế giới cùng chậm lại một nhịp. Ở nhiều quốc gia, người ta không chỉ “nhắc lại” câu chuyện Chúa Giê-xu chịu chết và sống lại bằng lời nói, mà còn bằng những nghi lễ, cuộc rước, vở diễn, bữa ăn gia đình, và cả những khoảnh khắc im lặng rất riêng. Nếu nhìn từ xa, Phục Sinh có vẻ chỉ là một ngày lễ tôn giáo; nhưng khi đi sâu vào từng đất nước, từng thành phố, ta sẽ thấy đó là một bức tranh sống động, nơi đức tin, văn hóa, lịch sử và cảm xúc đan xen với nhau một cách rất mềm mại.