Rồi cũng có một ngày, một người đàn ông chợt nhận ra mình đang nói bằng đúng cái giọng của cha mình. Không phải âm sắc, mà là cái giọng hơi nghiêm, hơi chậm, hơi “ta đã trải qua rồi nên con cứ nghe lời”. Và thường xuất hiện đúng lúc đứa con định làm một chuyện mà anh cho là thiếu suy nghĩ.

Bài hát về cha, chỉ cần một câu nhạc vang lên là lòng bỗng chùng xuống. Ta nhớ một căn nhà, một mái hiên, một buổi chiều mưa, một chiếc xe cũ, và một người đàn ông ngồi lặng lẽ ở đầu bàn. Âm nhạc có một khả năng rất kỳ lạ: nó không chỉ đưa ta trở về một thời điểm, mà đôi khi đưa ta trở về với một con người - với cha, với những điều tưởng như nhỏ bé nhưng lại neo vào ký ức rất lâu.

Một câu hỏi ít ai dành cho người cha, đó là: “Ba có mệt không?” Người ta thường hỏi mẹ: “Má khỏe không?” “Má ăn gì chưa?” Còn với cha, câu hỏi thường là: “Ba lo được chuyện này không?” “Ba sửa được cái kia không?” “Ba tính sao?”

Để nhìn lại một trăm năm lịch sử Việt Nam, ta không bắt đầu từ triều đại, hiệp định hay những cuộc chiến. Ta bắt đầu từ… người cha. Từ một người đàn ông đứng giữa sân nhà, con cái đứng chung quanh, ông nói một câu và cả nhà làm theo; đến một người cha đi làm, con đi học, vợ buôn bán; rồi đến một ông già ngồi ở cuối bàn ăn, hỏi nhỏ: “Các con ăn cơm chưa?”. Ba người cha ấy, mỗi người mang một thời, một vận nước.

Minh bắt đầu nghi ngờ không phải vì số tiền, mà vì… giờ giấc. Ngày 15, đúng 9 giờ 12 phút sáng, tài khoản của cha anh - ông Dũng, người đã mất gần ba tháng vì một cơn đột quỵ bất ngờ - vẫn đều đặn chuyển đi một khoản tiền giống hệt nhau. Người nhận: Nguyễn Minh Hà. Một cái tên xa lạ hoàn toàn.

Buổi sáng ở Úc thường bắt đầu bằng một thứ yên tĩnh rất… Úc. Yên tĩnh đến mức ông Quân – người đàn ông Việt 73 tuổi mới sang đây được sáu năm – đôi khi phải đứng giữa phòng khách mà lắng tai, coi thử mình có còn nghe được tiếng gì của đời sống hay không. Căn nhà rộng của vợ chồng cậu con trai, sáng nào cũng trống trải như một sân ga không người.

Buổi sáng hôm ấy, ông Lâm đi bộ chậm hơn thường lệ trên con đường nhỏ dẫn vào khu chợ người Việt ở Cabramatta. Không phải vì tuổi tác – ông mới ngoài năm mươi, thân hình vẫn rắn rỏi – mà vì từ ngày vợ mất, ông học cách bước chậm để tính toán từng khoản chi trong đầu: tiền điện, tiền nước, tiền học của con gái út đang học ở TAFE.

Có người sang Úc để học hành, có người đi làm, có người tìm chân trời mới. Còn Tuyến sang Úc với một kế hoạch nghe rất đơn giản: đi chơi vài tháng, ngắm kangaroo, chụp vài tấm hình trước Nhà hát Opera Sydney, rồi nếu còn thời gian thì… kiếm ít tiền mang về.

Gần hai năm trôi qua. Từ một gara sửa xe cũ kỹ, từ một căn nhà cháy sém mà nhiều người chỉ muốn đập bỏ, Lucky House dần hiện lên như một thiếu nữ vừa bước ra khỏi cơn hoạn nạn. Những vết thương cũ không còn. Thay vào đó là sự thanh thoát, bình yên và sức sống mới.

Giữa rừng mưa nhiệt đới phía đông nam Papua, nơi những tán cây cao như muốn chạm trời, có một cộng đồng từng khiến thế giới sửng sốt vì cách sống tưởng như bước ra từ truyện cổ: dựng nhà trên những thân cây cao vút. Đó là người Korowai – một trong những cộng đồng bản địa đặc biệt nhất của Indonesia. Nhưng đằng sau những bức ảnh “người sống trên ngọn cây” đầy mê hoặc là một câu chuyện phức tạp hơn nhiều: về môi trường, gia đình, niềm tin, sự tiếp xúc với thế giới hiện đại và cả cách thế giới đôi khi nhìn họ bằng một chiếc kính hiếu kỳ hơi… quá đà.