Ở cái xóm nhỏ ven ngoại ô, nơi buổi chiều người ta còn nghe tiếng rao “bánh mì nóng đây” và tiếng trẻ con chạy giỡn, có một ông già tên Nhân. Người ta gọi ông là “ông Nhân hiền như đất”, mà thiệt, hiền đến mức ai nói gì cũng tin, ai nhờ gì cũng giúp, ai cười với ông là ông cười lại, ai khóc trước mặt ông là ông rối rít an ủi. Cái hiền đó, hồi trẻ là đức, về già lại thành… cái tội.

Trong căn nhà khang trang ở vùng ngoại ô, nơi những chậu hoa mười giờ vẫn nở rực rỡ mỗi sáng, ông bà Sáu sống cùng vợ chồng con trai lớn. Cuộc đời tưởng như đã yên ổn sau những năm định cư ở Úc, nhưng sóng gió đôi khi lại nổi lên từ những điều nhỏ bé nhất - từ một ánh nhìn, một lời nói, hay một nỗi nghi ngờ không tên.

Năm nay tôi tròn năm mươi lăm. Cái tuổi mà sáng soi gương thấy tóc bạc thì thở dài, mà tối nằm xuống lại thấy thương mình đến lạ. Người ta bảo phụ nữ tuổi này hay đa cảm, nhưng tôi nghĩ không phải. Chỉ là khi tóc bắt đầu rụng nhiều hơn mọc, khi sợi bạc chen vào sợi đen như khách không mời mà đến, ta mới hiểu: thời gian không đi bằng chân, nó đi bằng tóc.

Mấy bữa ni, con gái tui cứ nhìn tui chằm chằm. Hễ tui đứng dậy là nó chạy tới đỡ. Hễ tui đi ra sân là nó hỏi: “Ba có mang giày chống trượt chưa?”. Tui cười: “Cha ni mới sáu mươi mấy… à quên, tám mươi mấy chớ mấy. Đi đứng còn ngon lành”. Nhưng nói rứa chớ trong bụng cũng lo.

Tôi nhớ nhất lần bé Khúc Du được giao một thùng sô-côla gồm sáu mươi thanh kẹo, mỗi thanh giá một đô-la. Nhiệm vụ của con là bán hết số kẹo ấy trong vòng một tháng. Toàn bộ số tiền thu được sẽ dùng để giúp trẻ em khó khăn ở những vùng xa của nước Úc.

Nếu có nơi nào ở miền Trung khiến người ta vừa ngạc nhiên vừa bật cười vì… không hiểu nổi, thì đó chính là đầm An Khê – một đầm nước ngọt nằm cách biển chỉ khoảng 50 mét, như một “cô gái quê” hiền lành ngồi cạnh ông hàng xóm biển Đông mặn chát mà vẫn giữ được sự trong trẻo của mình. Điều kỳ lạ ấy đã khiến bao thế hệ cư dân Sa Huỳnh, rồi đến các nhà khảo cổ, nhà địa chất, nhà thơ, nhà báo… đều phải nghiêng đầu suy nghĩ. Nhưng trước khi đi vào bí ẩn nước ngọt, hãy bắt đầu từ câu chuyện: ai đã khám phá ra vùng đất này?

Tui kể thiệt nghen, hồi đó tui tưởng mình khôn lắm, ai nói gì cũng cười, ai làm gì cũng tin, nghĩ bụng “người ta nói thiệt chớ ai rảnh nói dối”. Ai dè, đời choảng tui một “chày té phở” nhớ hoài – đó là bị một người giả dối và một người giả hình chơi cho một vố, mà tới giờ nghĩ lại vẫn thấy vừa tức vừa buồn cười. Nên hôm ni, tui - một bà trung niên đất Thần Kinh - xin kể chút tâm sự về hai hạng người này, coi thử họ khác nhau ra răng, từ mô mà ra, và làm răng để mình khỏi biến thành họ.

Tôi từng nghĩ bếp núc là chuyện đơn giản: đói thì ăn, thích thì nấu, miễn sạch sẽ và đủ chất là được. Nhưng rồi một ngày, khi đã sống ở Úc hơn ba mươi năm, tôi bỗng nhận ra cơ thể mình không còn “dễ tính” như trước. Có những bữa ăn khiến bụng nhẹ tênh, nhưng cũng có những hôm chỉ một đĩa salad lại làm tôi khó chịu cả buổi. Tò mò, tôi bắt đầu lục tìm nguyên nhân - và hành trình ấy đưa tôi đến một phát hiện thú vị: thực phẩm cũng có tính tình, có món hợp nhau như tri kỷ, có món gặp nhau là gây chuyện.

Vào những buổi sáng thứ Năm hàng tuần, dẫu trời Sydney lạnh, nóng, mưa, hay nắng… tôi - người giao báo giấy Việt ngữ giữa thế kỷ 21 - vẫn dậy sớm, lục đục xếp từng xấp báo Dân Việt News lên xe. Người ta bảo thời đại này ai còn đọc báo giấy nữa. Tôi chỉ cười, vì tôi biết: vẫn còn những người Việt, ở những góc nhỏ bé của xứ sở chuột túi này, chờ tôi như chờ một mẩu quê nhà.

Sáng Chủ nhật, 31/05/2026. Một buổi sáng cuối thu trên đất Australia. Chỉ vài tiếng nữa thôi, mùa đông sẽ chính thức gõ cửa. Đây đã là mùa đông thứ sáu của tôi nơi xứ người. Ngoài trời chỉ 13 độ C. Gió se lạnh luồn qua những tán cây trước hiên nhà. Nắng vẫn vàng, nhưng là thứ nắng nhạt nhòa, yếu ớt như đang cố níu lại chút hơi ấm cuối cùng của mùa thu. Tôi pha một tách cà phê, ngồi lặng bên khung cửa sổ rồi bật bài hát Chị Tôi của Trần Tiến.