Tin Úc Trong tuần

Tôi là một doanh nhân Úc gốc Việt, 57 tuổi. Bố mẹ tôi vốn người miền xứ Quảng, thuộc dạng tị nạn đến định cư tại Melbourne sau năm 1975. Cha mẹ tôi mở một tiệm tạp hóa nhỏ ở Footscray, nơi mùi cà phê rang hòa với tiếng cười của mẹ và lời dạy giản dị: “Làm gì cũng phải bền chí, con à.”

Nếu người Việt xưa quan niệm “mồ yên mả đẹp” là nền tảng của đạo hiếu, thì ngày nay, giữa những thành phố chật chội và nhịp sống hiện đại, hỏa táng lại đang trở thành lựa chọn phổ biến. Nhưng câu chuyện của hỏa táng không chỉ là chuyện của thời nay. Nó là một hành trình dài, kéo dài hàng chục nghìn năm, đi qua nhiều nền văn minh, nhiều niềm tin, nhiều nỗi sợ và cả nhiều… bài toán thực tế rất đời thường.

Tui kể thiệt nghe, từ bữa thằng con út ở Melbourne gọi điện về: “Ba ơi, qua Úc chơi với tụi con ít bữa cho biết xứ người”, lòng tui nó vừa mừng vừa hồi hộp. Sáu mươi lăm tuổi đầu, người Quảng Nam quê mùa như tui, quanh năm chỉ quen với đồng ruộng, với con sông Thu Bồn, ai dè có ngày được đặt chân qua tận bên kia bán cầu.

Tôi năm nay năm mươi mốt tuổi, sống ở Adelaide hơn ba mươi năm. Tính ra thời gian ở Úc còn dài hơn thời gian tôi sống ở Việt Nam trước khi sang đây. Vậy mà mỗi lần soi gương, tôi vẫn thấy một ông Việt Nam chính hiệu: tóc muối tiêu, bụng thon, nụ cười hiền, và cái kiểu ngại ngại khi ai đó khen mình làm được việc gì đó tốt. Người ta bảo dân Việt mình hay khiêm tốn. Tôi thì nghĩ: tôi có gì đâu mà khoe.

Sống ở Úc hơn hai chục năm, tui tưởng mình quen hết đồ ăn xứ ni rồi. Vậy mà có bữa đi chợ Victoria Market, mua mớ mực tươi về xào, cắn vô nghe “bụp” một cái — trời đất ơi, giòn rụm, giòn tới mức tui phải đứng lại suy nghĩ: “Ủa, răng mà mực Úc giòn dữ rứa? Còn mực quê mình — mực ống, mực nang — thì dai dai, càng nhai càng ngọt?”

Theo dự báo mới nhất của Cục Khí tượng Úc (BoM), mùa đông năm 2026 sẽ ấm hơn trung bình, chứ không “khắc nghiệt” như nhiều người lo. Nói cách khác, các ông bà Việt ở Adelaide có thể… tạm hoãn kế hoạch “trốn lạnh” về Đà Nẵng, vì năm nay trời có vẻ “hiền” hơn.

Ông già tám mươi tuổi ấy – tức là tôi đây – sống ở Úc đã hơn nửa đời người, vậy mà mỗi buổi chiều ngồi bên cửa sổ nhìn nắng đổ xuống những mái nhà yên bình của Sydney, lòng vẫn cứ bâng khuâng nghĩ về một điều tưởng như xa xỉ: một thành phố thật sự an nhiên. Không phải an nhiên theo kiểu “cầu cho trời yên biển lặng”, mà là an nhiên được xây bằng trí tuệ, bằng công nghệ, bằng lòng nhân ái của con người.

Tai nạn giao thông tại Úc vẫn là một trong những vấn đề đáng lo ngại nhất, dù hệ thống đường sá và luật an toàn được đánh giá là thuộc nhóm tốt trên thế giới. Báo cáo Road Trauma Australia 2024 của Cục Nghiên cứu Hạ tầng và Kinh tế Giao thông (BITRE) cho thấy mỗi năm có hơn 65,000 ca nhập viện liên quan đến tai nạn giao thông, và hơn 1,200 trường hợp tử vong. Điều đáng chú ý là tai nạn không phân bố đồng đều mà thay đổi theo mùa, giới tính, đặc điểm đô thị, và đặc biệt là khoảng cách tới nhà.

Tôi tới Hà Lan vào cuối tháng Tư, đúng ngay dịp người ta chuẩn bị mừng King’s Day – Koningsdag, ngày sinh nhật Quốc vương Willem‑Alexander . Nghe nói lễ này có truyền thống từ cuối thế kỷ 19, hồi còn mừng sinh nhật các đời nữ hoàng. Tới năm 2014, khi ông Willem‑Alexander lên ngôi, người ta đổi thành King’s Day và giữ ngày 27 tháng 4 làm quốc lễ. Tôi thì chỉ nghe sơ vậy thôi, chứ tới nơi rồi mới thấy: trời ơi, người Hà Lan họ mừng lễ mà dễ thương, vui vẻ và… chịu chơi hết biết.

Ngày của Mẹ tại Úc – Chúa nhật thứ nhì của tháng 5 (10 tháng 5) – luôn đến nhẹ nhàng như một làn gió gần cuối thu, mang theo hương của những bữa cơm nhà, tiếng dép lẹp xẹp trên nền gạch bóng, và cả những câu mắng yêu mà ta biết chắc chỉ có mẹ mới dành cho mình. Đây là dịp để ta nhìn lại những bóng dáng mẫu tử đã đi vào văn học, lịch sử, và cả những điển tích cổ xưa – những người mẹ không chỉ sinh thành mà còn nuôi dưỡng cả nền văn minh nhân loại bằng tình yêu, sự hy sinh và đôi khi là… sự cứng đầu rất đáng yêu.