
Sau tuổi 60, có một câu hỏi nhiều người bắt đầu nghĩ tới: “Bây giờ tôi nên ăn gì?”
Thật ra, câu hỏi đáng hỏi hơn có lẽ là: “Tôi nên ăn thế nào để vừa đủ chất, vừa ngon miệng, vừa có thể duy trì lâu dài?”
Bởi ăn uống tuổi già không phải cuộc thi xem ai ăn kiêng giỏi hơn.
Cũng không phải cứ món gì đắt tiền, đóng hộp đẹp mắt, ghi chữ “premium” hay “healthy” thật lớn trên bao bì thì nhất định tốt.
Một bữa cơm Việt giản dị vẫn có thể là bữa cơm rất tốt.
Tuổi càng cao, cơ thể càng cần “chất”
Viện Quốc gia về Lão hóa của Hoa Kỳ (National Institute on Aging – NIA) xem ăn uống lành mạnh là một nền tảng quan trọng của quá trình lão hóa khỏe mạnh. Khuyến nghị chung là ăn đa dạng các nhóm thực phẩm
giàu dinh dưỡng, bao gồm rau quả, ngũ cốc, thực phẩm giàu đạm và các nhóm phù hợp khác.
Điều này đặc biệt đáng chú ý sau tuổi 60.
Có người nghĩ già rồi thì ăn ít cho nhẹ bụng.
Đúng là nhiều người cần ít năng lượng hơn vì mức vận động giảm. Nhưng ít năng lượng không đồng nghĩa với ít chất dinh dưỡng.
Một bát cơm nhỏ vẫn cần đi cùng thức ăn có đạm, rau và những thực phẩm cung cấp vitamin, khoáng chất
phù hợp.
Đừng bỏ quên chất đạm
Thịt cá, trứng, sữa, đậu hũ, đậu và các loại thực phẩm giàu đạm có vai trò quan trọng trong chế độ ăn.
Người lớn tuổi đôi khi ăn rất nhiều rau nhưng lại ăn quá ít thực phẩm giàu đạm vì sợ “ăn thịt không tốt”.
Không nên cực đoan.
Cơ thể cần chất đạm để duy trì nhiều chức năng, trong đó có cơ bắp.
Mà cơ bắp tuổi già không phải chuyện thẩm mỹ.
Đó là chuyện đứng lên khỏi ghế, bước lên cầu thang, giữ thăng bằng và tự chăm sóc bản thân.
Rau quả: món quen nhưng đừng coi thường
Bếp Việt có một lợi thế rất lớn: rau.
Rau muống, cải xanh, cải ngọt, mồng tơi, bí xanh, bầu, khổ qua, cà chua, đậu bắp…
Chúng ta có thể chế biến thành canh, luộc, hấp, xào nhanh hoặc ăn cùng những món khác.
Trái cây cũng vậy.
Không cần chạy theo những loại trái cây thật đắt tiền. Quan trọng là đa dạng, phù hợp với tình trạng sức khỏe và khẩu phần tổng thể.
Muối, đường và chất béo: “ít” chứ không nhất thiết “cấm”
NIA khuyên người lớn tuổi chú ý lựa chọn thực phẩm ít đường thêm vào, chất béo bão hòa và sodium, đồng thời đọc nhãn thực phẩm để biết mình thực sự đang ăn gì.
Người Việt xa quê có một thói quen khá vui: đi siêu thị Úc thấy chữ “low fat”, “no sugar”, “organic” là yên tâm ngay.
Nhưng đọc nhãn kỹ mới biết.
“No sugar” không nhất thiết nghĩa là không có carbohydrate.
“Organic” cũng không tự động biến món ăn thành món ăn hoàn hảo.
Điều quan trọng vẫn là toàn bộ chế độ ăn.
Cơm có phải “kẻ thù”?
Không.
Cơm là một phần quen thuộc trong bữa ăn Việt.
Vấn đề thường nằm ở lượng ăn, món ăn đi kèm và tổng thể chế độ ăn.
Một chén cơm vừa phải với cá, rau, canh và đậu hũ là một câu chuyện khác hẳn với một bữa đầy món chiên, thịt nhiều mỡ, nước ngọt và món tráng miệng rất ngọt.
Không nên biến một loại thực phẩm thành “thủ phạm”.
Hãy nhìn cả mâm cơm.
Ăn một mình cũng ảnh hưởng đến chuyện ăn uống
Đây là vấn đề ít được chú ý.
Một người sống một mình lâu ngày có thể mất hứng nấu ăn. Bữa trưa qua loa. Bữa tối ăn bánh mì. Hôm khác lại chỉ uống ly sữa.
NIA ghi nhận những khó khăn như ăn một mình, giảm khẩu vị, vấn đề nhai nuốt hoặc khó đi mua thực phẩm có thể trở thành rào cản đối với ăn uống lành mạnh ở người lớn tuổi.
Bởi vậy, một bữa ăn có người ngồi cùng đôi khi cũng là một phần của “dinh dưỡng”.
Cuối tuần con cháu đến.
Một người bạn ghé ăn trưa.
Nhóm bạn thay phiên nhau nấu một món.
Bữa cơm vì thế không chỉ nuôi thân mà còn nuôi tinh thần.
Đừng tự ý nhịn ăn cực đoan
Ngày nay có nhiều phương pháp ăn kiêng nổi tiếng. Nhịn ăn gián đoạn, cắt tinh bột, chỉ ăn trong một khung giờ…
Một số phương pháp có thể phù hợp với một số người, nhưng không nên biến chúng thành chân lý cho tất cả.
NIA lưu ý rằng bằng chứng hiện có chưa đủ để khuyến nghị các chế độ hạn chế calories hoặc nhịn ăn như một phương pháp chung, đặc biệt cần thận trọng ở người lớn tuổi.
Sau 60 tuổi, mục tiêu không nên là “ăn ít nhất có thể”.
Mà là ăn đủ và ăn thông minh.
Một mâm cơm Việt rất bình thường
Hãy tưởng tượng một bữa cơm:
Một chén cơm vừa phải.
Một miếng cá kho hoặc cá hấp.
Một đĩa rau luộc.
Một bát canh bí nấu thịt bằm.
Tráng miệng bằng một ít trái cây.
Nước lọc hoặc trà không đường.
Không hào nhoáng.
Không cần gọi là “detox” (loại bỏ độc tố).
Nhưng nếu phù hợp với tình trạng sức khỏe cá nhân, đó có thể là một bữa ăn khá cân bằng.
Và đừng quên uống nước
Người lớn tuổi đôi khi ít cảm thấy khát hoặc chủ động hạn chế uống nước vì sợ phải đi vệ sinh nhiều.
Nhưng nhu cầu nước vẫn quan trọng.
Nếu bác sĩ có yêu cầu hạn chế chất lỏng vì bệnh tim, thận hoặc một tình trạng đặc biệt, dĩ nhiên phải tuân theo hướng dẫn y tế.
Còn với người bình thường, hãy tạo thói quen uống nước đều trong ngày thay vì chờ khát mới nhớ.
Cuối cùng, hãy ăn như một người muốn sống lâu để còn vui
Ăn uống tuổi già không cần quá cầu kỳ.
Ăn đa dạng.
Ăn vừa phải.
Ăn đủ chất.
Giảm những thứ quá mặn, quá ngọt, quá nhiều chất béo không lành mạnh.
Và quan trọng nhất: đừng biến mỗi bữa ăn thành một cuộc chiến với bản thân.
Một miếng bánh trong dịp sinh nhật không làm hỏng cả đời sống lành mạnh.
Một bữa ăn truyền thống với gia đình cũng không phải điều cần phải kiêng cữ.
Sống khỏe không có nghĩa là sống khổ.
Bữa cơm tuổi già tốt nhất có lẽ là bữa cơm sau khi ăn xong, ta thấy bụng vừa đủ, người nhẹ nhàng và lòng vui vì có người ngồi bên cạnh.
Bếp Việt (Dân Việt News)
