Một đứa trẻ đến trường mang theo một chiếc cặp.

Nhưng khi bước ra khỏi trường, em cần nhiều thứ hơn chiếc cặp ấy.

Em cần kiến thức để học tiếp, một nghề để kiếm sống, kỹ năng để làm việc. Nhưng em cũng cần biết cách
đối diện với thất bại, cách chọn bạn, cách sử dụng đồng tiền, cách chịu trách nhiệm, cách xin lỗi và cách
đứng dậy khi cuộc đời không đi theo điều mình muốn.

Những điều ấy không phải lúc nào cũng có trong sách giáo khoa.

Và đó là lúc gia đình bước vào.

- Nhà trường không thể dạy hết mọi thứ

Không ai phủ nhận vai trò của trường học.

Ở trường, các em học toán, khoa học, ngôn ngữ, lịch sử, công nghệ và nhiều kiến thức cần thiết cho cuộc
sống. Các em học cách làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và giao tiếp.

Giáo dục Úc cũng ngày càng nhấn mạnh những năng lực rộng hơn kiến thức môn học, trong đó có tư duy
phản biện, khả năng giao tiếp, hợp tác và những năng lực cần thiết để người trẻ tham gia xã hội.

Nhưng dù chương trình có phong phú đến đâu, trường học cũng không thể thay thế gia đình.

Một giáo viên có thể dạy một học sinh cách giải một bài toán.

Nhưng ai dạy em cách xử lý khi mình làm sai?

Một trường học có thể dạy kỹ năng làm việc nhóm.

Nhưng ai dạy em biết giữ lời khi không ai kiểm tra?

Một lớp học có thể nói về tài chính. Nhưng việc sống thế nào với đồng tiền lại thường bắt đầu từ bàn ăn
trong gia đình.

- Cha mẹ không cần làm giáo viên thứ hai

Điều này rất quan trọng.

Cha mẹ không nhất thiết phải về nhà rồi tiếp tục mở một “lớp học buổi tối”.

Trẻ con có thể đã học đủ cả ngày. Điều các em cần ở nhà đôi khi không phải thêm một bài giảng, mà là một tấm gương sống.

Cha mẹ giữ lời hứa để con hiểu chữ tín.

Cha mẹ xin lỗi khi mình sai để con biết rằng xin lỗi không làm mình nhỏ đi.

Cha mẹ làm việc, tiết kiệm và chi tiêu có suy nghĩ để con hiểu giá trị của đồng tiền.

Cha mẹ đối xử tử tế với người khác để con học cách tôn trọng.

Một đứa trẻ có thể quên lời cha mẹ nói lúc 15 tuổi.

Nhưng rất khó quên cách cha mẹ đã sống trước mắt mình trong suốt nhiều năm.

- Ông bà có một “môn học” riêng

Trong những gia đình Việt, ông bà có thể đóng một vai trò rất đặc biệt.

Đó là truyền lại ký ức và kinh nghiệm sống.

Một câu chuyện về những ngày thiếu thốn.

Một chuyện về lần gia đình vượt qua khó khăn.

Một kỷ niệm về quê hương.

Một bài học về cách giữ lời.

Một câu chuyện về người đã giúp mình khi hoạn nạn.

Những câu chuyện ấy không cần biến thành bài giảng.

Ông bà chỉ cần kể.

Thay vì nói với cháu: “Phải biết quý đồng tiền”, có thể kể:

“Ngày ông bằng tuổi cháu, có lần ông phải dành dụm rất lâu mới mua được một món đồ…”

Đứa trẻ có thể không nhớ lời khuyên. Nhưng sẽ nhớ câu chuyện.

Và nhiều khi, một câu chuyện thật có sức giáo dục lâu hơn một bài giảng dài.

- Những điều rất cần trước khi bước vào đời

Khi các em bước vào tuổi thiếu niên, có một số bài học gia đình đặc biệt quan trọng.

Biết chọn bạn.

Không phải ai vui vẻ với mình cũng là người tốt cho mình.

Biết nói “không”.

Không chỉ trước áp lực của bạn bè mà cả trước những điều nguy hiểm, những nội dung độc hại trên mạng và những quyết định có thể ảnh hưởng lâu dài đến cuộc đời.

Biết sử dụng tiền.

Kiếm tiền là một chuyện. Biết giữ tiền và sử dụng tiền lại là chuyện khác.

Biết chịu trách nhiệm.

Làm sai thì nhận.

Gây thiệt hại thì sửa.

Thất bại thì học.

Và có lẽ quan trọng nhất: Biết rằng mình không phải lúc nào cũng thắng.

Cuộc đời không giống một kỳ thi mà cứ cố gắng là lần nào cũng đạt điểm cao.

Có thể bị từ chối.

Có thể chọn sai.

Có thể mất việc.

Có thể một kế hoạch không thành.

Có thể một mối quan hệ tan vỡ.

Điều gia đình cần dạy không phải là: “Con đừng bao giờ thất bại.”

Mà là: “Nếu thất bại, con biết phải làm gì tiếp theo.”

- Đừng chỉ nuôi con để có một công việc tốt

Cha mẹ nào cũng mong con có tương lai tốt đẹp.

Nhất là những gia đình di dân, đã trải qua nhiều khó khăn, mong muốn ấy càng dễ hiểu.

Cha mẹ làm việc vất vả để con có cơ hội học hành.

Nhưng nếu mục tiêu cuối cùng chỉ là một công việc lương cao, chúng ta có thể bỏ quên một số điều quan trọng hơn.

Một người có nghề tốt nhưng không biết quản lý cuộc sống vẫn có thể gặp nhiều khó khăn.

Một người có thu nhập cao nhưng không biết giữ các mối quan hệ có thể vẫn cô đơn.

Một người thông minh nhưng không biết chịu trách nhiệm thì khó được người khác tin cậy.

Một người thành công nhưng không biết đứng dậy sau thất bại thì thành công ấy rất mong manh.

Giáo dục một đứa trẻ không chỉ là chuẩn bị cho em một nghề nghiệp.

Đó còn là chuẩn bị cho em khả năng sống một cuộc đời có trách nhiệm và có ý nghĩa.

- Đừng vội giải quyết mọi khó khăn thay con

Đây là điều cha mẹ thương con rất dễ mắc phải.

Con gặp rắc rối, cha mẹ chạy đến giải quyết.

Con quên việc, cha mẹ làm thay.

Con cãi nhau với bạn, cha mẹ gọi điện can thiệp.

Con gặp khó khăn, cha mẹ lập tức tìm cách dọn đường.

Làm vậy, con có thể bớt khổ hôm nay. Nhưng nếu lần nào cha mẹ cũng đứng ra giải quyết, đứa trẻ sẽ ít có cơ hội học cách tự giải quyết vấn đề.

Đôi khi, cha mẹ nên hỏi: “Con nghĩ con có thể làm gì?”

Rồi ngồi bên cạnh.

Không bỏ mặc.

Nhưng cũng không làm thay.

Đó là cách giúp một đứa trẻ từ từ mọc đôi chân của chính mình.

- Đến một ngày, cha mẹ phải bước sang bên

Khi con còn nhỏ, cha mẹ cầm tay con qua đường.

Khi con lớn hơn, cha mẹ chỉ đường. Đến một lúc nào đó, cha mẹ phải bước sang bên để con tự đi.

Mục đích của giáo dục gia đình không phải là làm cho con phụ thuộc vào cha mẹ suốt đời.

Mà là giúp con đến một ngày có thể tự quyết định, tự chịu trách nhiệm, biết tìm sự giúp đỡ khi cần và đủ bình tĩnh để đứng lên sau một lần vấp ngã.

Điều này cũng phù hợp với cách tiếp cận phát triển của nhiều tổ chức giáo dục và sức khỏe trẻ em: thanh thiếu niên cần dần dần có quyền tự chủ, khả năng ra quyết định và những mối quan hệ hỗ trợ, thay vì chỉ được bảo vệ khỏi mọi khó khăn. UNICEF cũng nhấn mạnh vai trò của những môi trường gia đình an toàn, hỗ trợ trong việc giúp trẻ em phát triển các kỹ năng và năng lực cần thiết cho cuộc sống.

- Một chiếc cặp, hai hành trang

Nhà trường và gia đình không phải hai bên tranh nhau xem ai quan trọng hơn.

Mỗi bên có một phần việc.

Nhà trường trao cho con kiến thức. Gia đình trao cho con nền tảng để sử dụng kiến thức ấy.

Nhà trường giúp con biết làm việc.

Gia đình giúp con hiểu vì sao mình phải làm việc tử tế.

Nhà trường giúp con chuẩn bị cho nghề nghiệp.

Gia đình giúp con chuẩn bị cho những ngày nghề nghiệp không còn thuận lợi.

Nhà trường có thể dạy con cách tìm một công việc.

Gia đình cần dạy con cách sống khi công việc ấy mất đi.

Và khi một đứa trẻ bước ra khỏi cổng trường, điều cha mẹ mong nhất có lẽ không phải là con kiếm được bao nhiêu tiền.

Mà là khi cuộc đời đưa đến một con đường khó, con vẫn biết mình là ai, biết điều gì đúng với mình, biết chịu trách nhiệm và biết đứng lên.

Bởi cuối cùng:

Nhà trường có thể trao cho con kiến thức để kiếm sống.

Gia đình trao cho con những giá trị để sống.

Còn cuộc đời sẽ dạy con phần còn lại.

Và nếu một ngày nào đó cha mẹ nhìn thấy con mình tự đứng vững giữa cuộc đời, có lẽ đó chính là lúc họ hiểu rằng:

Mình đã không nuôi một đứa trẻ để mãi cần mình.

Mình đã nuôi một con người đủ sức bước đi bằng đôi chân của chính mình. 

BBT Dân Việt News

“Từ bi làm gốc, phương tiện làm cửa.” (Kinh Pháp Hoa)